[:az]XƏZƏR DƏNİZİNDƏ GƏMİÇİLİYİN HİDROMETEOROLOJİ TƏMİNATININ ƏSAS SAHƏLƏRİ[:ru]ОСНОВНЫЕ ОТРАСЛИ ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИЧЕСКОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ СУДОХОДСТВA НА КАСПИЙСКОМ МОРЕ[:en]THE MAIN BRANCHES OF HYDROMETEOROLOGICAL SUPPORT FOR SHIPPING IN THE CASPIAN SEA[:]

[:az]

F.Ə.Mirzəyev

Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası

AZ 1110, Baki ş, Z.Əliyeva pr.18

 

X ü l a s ə

Məqalədə dəniz hidrometeoroloji məlumatlardan Xəzər dənizində müx­tə­lif fəaliyyət sahələrində istifadəsi məsələlərinə baxılır. Hər bir fəaliyyət nö­vünə müvafiq hidrometeoroloji amillər  və onların dənizdə təhlükəsizliyin təminatında  rolu şərh edilir. Əsas fəaliyyət növləri olaraq dənizdə gəmiçilk, ba­­lıq ovu, elmi – tədqiqat işlərinin aparılması, dənizin açıq ərazilərində kar­bo­­hidrogen resurslarının axtarışı və istismarı, qəzalar zaman  xilasetmə-ax­ta­rış əməliyyatlarının aparılması və digər fəaliyyət növləri təhlil edilir. Qeyd edi­lir ki, Xəzər dənizində gəmilərin hərəkətinə, xüsusilə, yükdaşıma zamanı tə­sir edən hidrometeoroloji parametrlər içərisində küləklər, dalğalar, axınlar, su səviyyəsinin dəyişmələri əsas rol oynayır. Açıq dənizdə və sahillərində ba­lıq ovu əməliyyatlarının aparılmasında ən mühüm okeanoloji amil dəniz su­yu­nun temperaturu və havanın temperaturudur. Xəzərdə elmi – tədqiqat işləri apa­rılan zamanı isə əsas amil külək və onun yaratdığı dalğalardır. Dənizdə və şelf zonasında faydalı qazıntıların çıxarılması işlərində lokal ərazilərdə baş verən və proqnozlaşdırılan kompleks parametrlər nəzərə alınmalıdır.

Açar sözlər: Xəzər dənizi, hidrometeoroloji informasiyalar, fəaliyyət növləri, gəmiçilik, balıq ovu

 

ƏDƏBİYYAT

1. Əliyev Ə.S. Gəmi sürücülüyü hidro­me­te­o­rologiyası Bakı. Elm 2007. 337 c
2. Водный баланс и колебания уровня Кас­пийского моря. Моделирование и прогноз. – Под ред. Е.С. Нестерова М. Триада лтд. 2016 – 378 с.
3. Гордиенко А.И., Дремлюг В.В. Гид­ро­ме­тео­рологическое обеспечение судовождение. – М.Транспорт, 1989. – 239 с.
4. Гордиенко А.И., Захарьян Р.Г.  Пла­ва­ние су­дов в особо тяжелых погодных условиях. Учебное пособие, СПб. 2004, 97с.
5. Козрь Л.А., Аксютин Л.Р.  Управление су­дами в шторм. Одесса , Фенике. 2006.197 с.

Çapa qəbul olunub: 27 yanvar 2020

Məqaləni yüklə

[:ru]

Ф.А.Мирзаев

Аннотация. В статье рассматривается исполь­зование морской гидрометеорологической ин­фор­ма­ции в различных сферах деятельности на Каспии. Объясняются гидрометеорологические факторы, относящиеся к каждому виду деятельности, и их роль в безопасности на море. Основными видами деятельности являются морская навигация, ры­бо­ловство, исследования, поиск и эксплуатация уг­ле­водородных ресурсов в открытом море, поисково-спасательные работы и другие виды деятельности. Ветры, волны, течения и изменения уровня воды играют важную роль в гидрометеорологических па­ра­метрах, влияющих на движение судов, особенно во время судоходства. Наиболее важным океа­ни­чес­ким фактором для проведения промысловых опе­раций в открытом море и на побережье являются тем­пе­ратура морской воды и температура воздуха. Ветер и создаваемые им волны являются основным фак­то­ром в выполнении научно-исследовательских работ на Каспийском море. Комплесные параметры, воз­ни­кающие и прогнозируемые на локальных участ­ках, должны приниматься во внимание при про­веде­нии морских  добычных работ.

Ключевые слова: Каспийское море, гидро­ме­те­о­рологическая информация, деятельность, навига­ция, рыбалка

 

ЛИТЕРАТУРА

1. Əliyev Ə.S. Gəmi sürücülüyü hidro­me­te­o­rologiyası Bakı. Elm 2007. 337 c
2. Водный баланс и колебания уровня Кас­пийского моря. Моделирование и прогноз. – Под ред. Е.С. Нестерова М. Триада лтд. 2016 – 378 с.
3. Гордиенко А.И., Дремлюг В.В. Гид­ро­ме­тео­рологическое обеспечение судовождение. – М.Транспорт, 1989. – 239 с.
4. Гордиенко А.И., Захарьян Р.Г.  Пла­ва­ние су­дов в особо тяжелых погодных условиях. Учебное пособие, СПб. 2004, 97с.
5. Козрь Л.А., Аксютин Л.Р.  Управление су­дами в шторм. Одесса , Фенике. 2006.197 с.

Принята к публикации: 27 января 2020

Скачать статью

 

[:en]

F.A.Mirzayev

Abstract. The article discusses the use of marine hydrometeorological information in various fields of ac­tivity in the Caspian. Hydrometeorological factors re­lated to each type of activity and their role in maritime safety are explained. The main activities are marine na­vigation, fishing, research, search and exploitation of hydrocarbon resources on the high seas, search and res­cue operations and other activities. Winds, waves, cur­rents and changes in water level play an important role in hydrometeorological parameters that affect the mo­ve­ment of ships, especially during navigation. The most important oceanic factor for fishing operations on the high seas and at seaside is the temperature of sea water and air temperature. Wind and the waves it creates are the main factor in the implementation of research work on the Caspian Sea. Complex parameters arising and pre­dicted at local sites should be taken into account when conducting offshore mining operations.

 

 Keywords: Caspian Sea, hydrometeorological in­for­mation, activity, navigation, fishing

 

REFERENCES

1. Əliyev Ə.S. Gəmi sürücülüyü hidro­me­te­o­rologiyası Bakı. Elm 2007. 337 c
2. Водный баланс и колебания уровня Кас­пийского моря. Моделирование и прогноз. – Под ред. Е.С. Нестерова М. Триада лтд. 2016 – 378 с.
3. Гордиенко А.И., Дремлюг В.В. Гид­ро­ме­тео­рологическое обеспечение судовождение. – М.Транспорт, 1989. – 239 с.
4. Гордиенко А.И., Захарьян Р.Г.  Пла­ва­ние су­дов в особо тяжелых погодных условиях. Учебное пособие, СПб. 2004, 97с.
5. Козрь Л.А., Аксютин Л.Р.  Управление су­дами в шторм. Одесса , Фенике. 2006.197 с.

Publication Date : January 27, 2020

Download the article

[:]