Məqalələr arxiv üçün

N.A.Atutova, R.A.Filenko Xülasə. 30 il bundan əvvəl Baykal ətrafının böyük coğrafi tədqiqatçılarından biri olan Timur Jalsarayın Rusiyada ilk dəfə olaraq suayrıcı nöqtələrin, yəni iki böyük hövzə­nin üçüncü ilə qovuşduğu ərazilərin böyük əhəmiyyətə ma­lik olması ideyasını irəli sürmüşdür. Bu məqalədə pla­netimizin üç böyük çay hövzələrinin qovuşduğu ən əhə­miyyətli suayrıcı nöqtələrin göstəriciləri araşdırılır. Tür­kiyədə Atlantik, Hind və Xəzər…

T.İ.Süleymanov1, S.H.Səfərov2, R.H.Ramazanov3 1Milli Aerokosmik Agentliyi, 2Milli Aviasiya Akademiyası, 3MAKA-nın T.K.İsmayılov ad. Təbii Ehtiyatların Kosmik Tədqiqi İnstitutu surxaysafarov@ymail.com Xülasə. Qlobal iqlim dəyişmələri fonunda Gəncə-Qazax zonasında buludluğun ümumi miqdarının çox­illik dəyişmə tendensiyasının qiymətləndirilməsi həyata keçirilmişdir. Müəyyən olunmuşdur ki, tədqiqat aparılan ərazidə Şəmkir stansiyası üzrə, iyun-sentyabr ayları istisna olmaqla,  buludluğun ümumi miqdarının azalması baş vermişdir. Buludluğun ümumi…

E.D.Salukadze, T.T.Çaladze Xülasə. Gürcüstanda landşaftların vəziyyətinin təhlili göstə­rir ki, təbii-ərazi komplekslərinin dəyişilməsinin səciy­yəsi təbii və antropogen amillərdən, insanların təbiətə göstərdiyi təsirin davametmə müddətindən və xüsusi ilə landşaft və onun strukturundan aslıdır. Təbii-ərazi kom­plekslərinin (landşaftların) ekoloji vəziyyəti əsasən tex­niki-təsərrüfat fəaliyətindən aslıdır. Meşə örtüyünün məhv olunması torpağın fiziki-me­xaniki və kimyəvi-bioloji tərkibinin dəyişməsinə səbəb olur, bunlar isə, öz…

C.S.Məmmədova AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H.Cavid pr., 115 cahansirac87@gmail.com Xülasə. Məqalə Böyük Qafqazın cənub yamacının sel ocaqlarında landşaftların transformasiyaya məruz qalması mövzusuna həsr olunur. Sürüşmə və uçqunların,  səpinti, dağıntı, ufantı və digər seləmə­lə­gətirən proseslər kimi, dağ yamacları landşaftlarının dinamikasında böyük rol oynadığı geniş şərh edilir. Qeyd olunur ki, Böyük…

L.A.İsmayılova Xülasə. Hər bir təbii komponent üçün həssaslıq səviyyəsinin təyin olunması üçün lazımi meyarların müəyyən olun­ması özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir. Təqdim olu­nan məqalədə torpaqların antropogen yükə həssas­lı­ğının qiymətləndirilməsinin ümumi metodiki xüsusiy­yətləri verilmişdir.   ƏDƏBİYYAT Алиев Г.А. Джафаров Б.А. Баку: Почво­ве­дение 1980. – 320 с. Будагов Б.А. Современные ландшафты Азер­байджана. Баку: «Элм», 1988. -265 с. Будагов Б.А….

Ş.S.Amanova Xülasə. Məqalədə Göyçay, Girdimançay və Türyançayın gə­tirmə konuslarında yayılan düzən meşə landşaftları və onların ekoloji vəziyyəti ArcGIS proqramında təhlil edi­lib. Ekoloji vəziyyətin təhlili üçün «bal» siste­min­dən istifadə olunub. «Bal» sistemindən istifadə edərək hər bir landşaft növü üzrə ekoloji vəziyyəti analiz et­mi­şik. Antropogen modifikasiyaların ekocoğrafi qiymətini müəyyən etdikdən sonra landşaft komplekslərinin qiy­mətləndirilməsi mümkündür. Bu, qiymət…

T.O.İbrahimov Bakı Dövlət Universiteti AZ 1148, akad. Z.Xəlilov küç., 23 Xülasə. Məqalə Şahdağ Milli Parkı landşaftlarının tədqiqinə həsr olunmuşdur. Şahdağ Milli Parkının tutduğu sahə əsasən Böyük Qafqazın şimal-şərq, cənub-şərq və qismən də cənub yamaclarının bir hissəsini əhatə etməklə dağlıq ərazidə yerləşir. Bununla əlaqədar olaraq milli parkın landşaftlarının diferensiasiyasında yüksəklik qurşaqlığı mühüm rol oynayır. Ərazi tipoloji…

Q.İ.Rüstəmov, A.N.İsayev AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H.Cavid pr., 115 aqilisayev@mail.ru Xülasə. Tədqiqat ərazisindən götürülmüş landşaft komponentləri nümunələrinin tərkibində aşkar edilmiş makrobirləşmələr və mikroelementlərin konsentrasiya və miqrasiya qanunauyğunluqları əsasında Türyançay hövzəsindəki aqrolandşaftların müasir transformasiya xüsusiyyətləri araşdırılmış, ilk dəfə olaraq ərazi üçün 1:250 000 miqyasında “Türyançay hövzəsi aqrolandşaftlarının geokimyəvi landşaft xəritəsi”…

M.M.Söhrabi AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H.Cavid pr., 115 Xülasə. Məqalədə Təbriz şəhərinin seysmik təsirlərə dayanıqlığı tədqiq edilmişdir. Əhalinin Şimali Təbriz dərinlik qırılması boyunca sıxlığı və paylanması, yol şəbəkəsi təhlil edilmiş və şəhərin təhlükəli əraziləri müəyyənləşdirilmişdir. Nəticədə şəhərin seysmik təsirlərə dayanıqlıq dərəcələrinə görə rayonlaşdırılması aparılmışdır. ƏDƏBİYYAT Azizi M. M., Akbari…

Ü.Ə.Xəlilova Xülasə. Azərbaycanda Erkən Pleystosenin paleoiqlim re­kon­struk­siyasını tədqiq etmək üçün məqalədə iki dövrə baxılır: Türkan əsrinin birinci yarısı və Üst Bakı əsri. Bitki və heyvanat aləminin qalıqlarının spor-tozcuqlar analizi ilə məşğul olan alimlərin  tədqiqatlarını əsas gö­türərək bitki örtüyünün  qalıqlarına arxalanırdıq. Cünki bitki örtüyü iqliməmələgəlmə şəraitinin ən əsas indi­ka­to­rudur. Müasir və paleoiqlim xəritələrinin müqayisəli təhlili bizə…