[:az]SUMQAYIT ŞƏHƏRİ VƏ ONA BİTİŞİK ƏRAZİLƏRİN EKOLOJİ  VƏZİYYƏTİNƏ AVTONƏQLİYYAT VASİTƏLƏRİ SƏS-KÜYÜNÜN TƏSİRİ[:ru]ВЛИЯНИЕ АВТОТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ НА ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ СОСТОЯНИЕ ГОРОДА СУМГАИТ И ПРИЛЕГАЮЩИХ ТЕРРИТОРИЙ[:en]THE IMPACT OF VEHICLES ON THE ECOLOGICAL STATE OF SUMGAIT CITY  AND ADJACENT TERRITORIES[:]

BySarkhan Jafarov

[:az]Ə.A.Əliyev

AMEA akad. H.Ə.Əliyev ad. Coğrafiya İnstitutu

AZ 1143, Bakı, H.Cavid pr., 115

anveraliyev840@gmail.com

 

X ü l a s ə

Xüsusi neqativ təsirə malik, hava təbəqəsilə insan sağlamlığına mənfi təsir edən səs-küy problemi son onilliklərdə bütün dünyanı narahat edən ən aktual problemlərdən birinə çevrilmişdir. Təbii ki, bunun da əsas mənbəyi son dövrlər dünyada və eləcə də respublikamızda sürətlə artan avtonəqliyyat vasitələridir. Uzun illər səsin effekti insanın eşitmə orqanlarına təsiri nöqteyi-nəzərindən öyrənilsə də, ancaq hazırda səs-küyün  çoxsaylı sinir, mədə-bağırsaq, ürək-damar xəstəlikləri, xroniki yorğunluq yaradan, diqqət və yaddaşın zəifləməsi, hətta insan ömrünü orta hesabla 10-12 il azaltması da müəyyən edilmişdir. Bu, xüsusilə zehni əməklə məşğul olanlara daha təsirli olur. Problemin ciddiliyini nəzərə alaraq təqdim olunan məqalədə respublikamızın əhalisinə görə ikinci,  sahəsinə görə isə üçüncü olan Sumqayıt şəhəri və ona bitişik olan Bakı-Siyəzən magistralında avtonəqliyyat vasitələrinin insan sağlamlığına təsir xüsusiyyətlərinin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. Onu da qeyd edək ki, tədqiq olunan problem dünyanın bir sıra ölkələrində lazımınca araşdırılsa da, ancaq respublikamızda təəssüf ki, bu məsələ də demək olar ki, öyrənilməmişdir.

Açar sözlər: səsin diapazonu, avtonəqliyyat vasitələri, səs-küy, müşahidə məntəqələri, yaşıllıq zolaqları

 

ƏDƏBİYYAT  

  1. Əliyev Ə.A. Bakı-Quba və Rusiya sərhəddi (M-1) avtomobil yolunda hərəkət intensivliyinin monitorinqi və ətraf mühitin vəziyyəti. AMEA-nın Xəbərləri, Yer elmləri bölməsi, № 1, 2013, s 96-99
  2. Тольский В.Е., Бутакова Г.В., Мельникова Б.Н. Шум на транспорте. М.: Транспорт, 1995. 368 с.
  3. Луканин В.Н., Гудцов В.Н., Бочаров Н.Ф. Снижение шума автомобиля. М.: Маши­но­стро­ение, 1981. 289 с.
  4. Лепендин Л.Ф. Акустика. М.: Высшая школа, 1978. 448 с.
  5. Поспелов П.И. Пуркин В.И. Защита от шума при проектировании автомобильных дорог. М.: МАДИ, 1985. 119 c.
  6. Павлова Е. И. Экология транспорта. М.: Транспорт, 2004 г. 248 с.
  7. Даутов Ф. Ф. Изучение здоровья населения в связи с факторами среды. Казань, 1990. 117 с.
  8. Расчет транспортного шума. Методические указания. Сост.: Е. С. Вознесенская, Ю. Н. Ле­онтьева. – Рецензент д-р техн. наук, проф. Т.А.Дацюк, 2007. 20 с.
  9. Aliyev A.A. International scietifik journal “Интернаука” №2 (42) I T., 2018, pp 16-20.
  10. Dory D. Towards a geographic analysis of pluralistic health care systems Geographia Medica. – 1992. – Suppl. 8. pp. 61–64.
  11. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının rəsmi vebsaytı. Mənbə: https://www.who.int/
  12. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Mənbə: https://www.stat.gov.az

 

Çapa qəbul olunub: 28 oktyabr 2022

Məqaləni yüklə

 [:ru]А.А. Алиев

Аннотация. Проблема шума, оказывающего чрез­­­вычайно негативное воздействие через воз­душную прослойку на здоровье человека, в пос­ледние десятилетия стала одной из самых актуальных ми­ровых проблем. Естественно, основным ее источ­ни­ком является растущее количество транспортных средств в мире, а также в нашей республике. Несмотря на то, что звуковой эффект изу­чается уже много лет с точки зрения воздействия на органы слу­ха человека, только сейчас установлено, что шум вызывает многочисленные нервные, желудочно-кишечные, сердечно-сосу­дис­тые заболевания, хроническую усталость, ухуд­ше­ние внимания и памяти, и даже сокращение про­должительности жизни в среднем на 10-12 лет. Особенно это касается тех, кто занят умственным трудом.

Учитывая серьезность проблемы, представлен­ная статья посвящена изучению влияния авто­транспорта на здоровье человека в городе Сумгаит, вто­ром по величине городе страны и третьем по площади, и на прилегающей к нему трассе Баку-Сиязан. Следует отметить, что изучаемая проблема должным образом изучена в ряде стран мира, но в нашей стране, к сожалению, этот вопрос прак­ти­чески не изучен.

Ключевые слова: звуковой диапазон, авто­мобили, шум, наблюдательные пункты, зеленые на­саждения.

 

ЛИТЕРАТУРА 

  1. Əliyev Ə.A. Bakı-Quba və Rusiya sərhəddi (M-1) avtomobil yolunda hərəkət intensivliyinin monitorinqi və ətraf mühitin vəziyyəti. AMEA-nın Xəbərləri, Yer elmləri bölməsi, № 1, 2013, s 96-99
  2. Тольский В.Е., Бутакова Г.В., Мельникова Б.Н. Шум на транспорте. М.: Транспорт, 1995. 368 с.
  3. Луканин В.Н., Гудцов В.Н., Бочаров Н.Ф. Снижение шума автомобиля. М.: Маши­но­стро­ение, 1981. 289 с.
  4. Лепендин Л.Ф. Акустика. М.: Высшая школа, 1978. 448 с.
  5. Поспелов П.И. Пуркин В.И. Защита от шума при проектировании автомобильных дорог. М.: МАДИ, 1985. 119 c.
  6. Павлова Е. И. Экология транспорта. М.: Транспорт, 2004 г. 248 с.
  7. Даутов Ф. Ф. Изучение здоровья населения в связи с факторами среды. Казань, 1990. 117 с.
  8. Расчет транспортного шума. Методические указания. Сост.: Е. С. Вознесенская, Ю. Н. Ле­онтьева. – Рецензент д-р техн. наук, проф. Т.А.Дацюк, 2007. 20 с.
  9. Aliyev A.A. International scietifik journal “Интернаука” №2 (42) I T., 2018, pp 16-20.
  10. Dory D. Towards a geographic analysis of pluralistic health care systems Geographia Medica. – 1992. – Suppl. 8. pp. 61–64.
  11. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının rəsmi vebsaytı. Mənbə: https://www.who.int/
  12. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Mənbə: https://www.stat.gov.az

 

Принята к публикации: 28 октября 2022 г.

Скачать статью

 [:en]A.A. Aliyev

Annotation. The problem of noise, which has an extremely negative impact on human health through the air gap, has become one of the most pressing global problems in recent decades. Naturally, its main source is the growing number of vehicles in the world, as well as in our republic. Despite the fact that the sound effect has been studied for many years in terms of its impact on the human hearing organs, it has only now been established that noise causes numerous nervous, gastrointestinal, cardiovascular diseases, chronic fatigue, impaired atten­tion and memory, and even reduction in life expectancy by an average of 10-12 years. This concerns especially people engaged in mental work. Considering the seriousness of the problem, the presented article is devoted to the study of the impact of vehicles on human health in the city of Sumgait, the second largest city in the country and the third in area, and on the adjacent Baku-Siyazan highway. It should be noted that the problem under study has been properly studied in a number of countries of the world, but in our country, unfortunately, this issue has not been practically studied.

Keywords: sound range, motor vehicles, noise, observation points, green belts.

 

REFERENCES

  1. Əliyev Ə.A. Bakı-Quba və Rusiya sərhəddi (M-1) avtomobil yolunda hərəkət intensivliyinin monitorinqi və ətraf mühitin vəziyyəti. AMEA-nın Xəbərləri, Yer elmləri bölməsi, № 1, 2013, s 96-99
  2. Тольский В.Е., Бутакова Г.В., Мельникова Б.Н. Шум на транспорте. М.: Транспорт, 1995. 368 с.
  3. Луканин В.Н., Гудцов В.Н., Бочаров Н.Ф. Снижение шума автомобиля. М.: Маши­но­стро­ение, 1981. 289 с.
  4. Лепендин Л.Ф. Акустика. М.: Высшая школа, 1978. 448 с.
  5. Поспелов П.И. Пуркин В.И. Защита от шума при проектировании автомобильных дорог. М.: МАДИ, 1985. 119 c.
  6. Павлова Е. И. Экология транспорта. М.: Транспорт, 2004 г. 248 с.
  7. Даутов Ф. Ф. Изучение здоровья населения в связи с факторами среды. Казань, 1990. 117 с.
  8. Расчет транспортного шума. Методические указания. Сост.: Е. С. Вознесенская, Ю. Н. Ле­онтьева. – Рецензент д-р техн. наук, проф. Т.А.Дацюк, 2007. 20 с.
  9. Aliyev A.A. International scietifik journal “Интернаука” №2 (42) I T., 2018, pp 16-20.
  10. Dory D. Towards a geographic analysis of pluralistic health care systems Geographia Medica. – 1992. – Suppl. 8. pp. 61–64.
  11. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının rəsmi vebsaytı. Mənbə: https://www.who.int/
  12. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Mənbə: https://www.stat.gov.az

 

Publication Date: October 28, 2022

Download the article

 [:]

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *