[:az]AZƏRBAYCANDA TURİZM XİDMƏTİ BAZARINDA MÖVCUD PROBLEMLƏR VƏ ONLARIN ARADAN QALDIRILMASI YOLLARI[:ru]ПРОБЛЕМЫ НА РЫНКЕ ТУРИСТИЧЕСКИХ УСЛУГ В АЗЕРБАЙДЖАНЕ И ПУТИ ИХ ПРЕОДОЛЕНИЯ[:en]AN EXISTENCE CHALLENGES IN THE TOURISM SERVICE MARKET IN AZERBAIJAN AND WAYS TO ELIMINATE THEM[:]

[:az]Z.T.İmrani*, G.Ç.Bayramova, İ.Y.Məmmədova

 

AMEA akad. H.Ə.Əliyev ad. Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı, H.Cavid pros. 115
zaur_imrani@mail.ru*

 

Xülasə
Turizm sektorunun inkişafı, iqtisadi artım, inklüziv inkişaf, məşğul-luğun təminatı və s. birbaşa turizm xidməti bazarından asılıdır. Çünki tu-rizm xidməti bazarı ticarətin spesifik forması kimi deyil, turizmin inkişaf strategiyasını müəyyən edən aparıcı sahə qismində çıxış edir. O, xarici turisti cəlb edə bilən, gəlir gətirən, ölkələrarası əlaqələri genişləndirən, regional inkişafı stimullaşdıran, əhalinin rifah halını yaxşılaşdıran mühüm mənbələrindən biri hesab olunur. Məhz bu baxımdan, öz aktuallığı ilə diqqəti cəlb edən məqalədə, Azərbaycanda turizm sektorunun 2011–2020-ci illər üzrə fəaliyyət istiqamətinin təhlili aparılmış, turizmlə əlaqəli xidmət səviyyəsinin yüksəldilməsi yolları araşdırılmış, mövcud problemlərin həlli istiqamətində təkliflər verilmişdir. Bunun üçün turizm xidməti bazarının spesifik xüsusiyyəti öyrənilmiş, turizm üçün xarakterik sahələrə yönəldilən investisiyaların həcmi müəyyən olunmuş, Azərbaycana gələn və gedən tu-ristlərin sayı, onların xərclədikləri vəsaitin qiymətləndirilməsi aparılmış, proqnoz hesablamalar verilmişdir. Bununla yanaşı, turizm xidməti bazarın-da səyahət agentlikləri və turoperatorların rolu araşdırılmış, onların fə-aliyyətində nəzərə çarpar problemlər qeyd edilmişdir. Sonda belə nəticəyə gəlmişik ki, turizm xidməti bazarına dövlətin müdaxiləsinin birbaşa və ya dolayı yolla təsiri nəticəsində turizm xidməti səviyyəsinin yüksəldilməsinə nail olmaq mümkündür.

 

Açar sözlər: turizm, xidmət, mehmanxana, tələb, təklif, investisiya, səyahət agentliyi

 

ƏDƏBİYYAT
1. Azərbaycanda turizm. Statistik məcmuə. Bakı: DSK, 2021, 98 s.
2. Əlirzayev Ə.Q. Azərbaycanda turizm bazarının formalaşması amilləri və perspektivi. “XXI əsrdə turizm və istirahət: problemlər və perspektivlər” mövzusunda IV Beynəlxalq elmi-praktiki konfrans. Bakı, 2019, s. 46–50.
3. Gulalıyev M.G. Xarici iqtisadi fəaliyyət: tən-zimləmə ilə liberallığın tarazlığı. Elm və Bilik, Bakı, 2018, 363 s.
4. Gulalıyev M.G. Qloballaşma şəraitində Azər-baycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin liberal-dirijist istiqamətləri. İqtisad elmləri dok. …avtoreferatı. Bakı, 2021, 60 s.
5. İmrani Z.T. Azərbaycan Respublikasının in-vestisiya siyasəti və onun perspektiv istiqamətləri. Coğrafiya və təbii resurslar. №1. Bakı, 2015, s. 87–90.
6. Məmmədov Y.Ə. Azərbaycan Respublika-sında müstəqil auditor xidmətinin iqtisadi səmərə-liliyinin qiymətləndirilməsi və onun yüksəldilməsi yollar. İqtisad elmləri dok. …avtoreferatı. Bakı, 2021, 68 s.
7. Turizmin əsasları. Bakı: QHT Nəşriyyatı, 2015, 496 s.
8. Imrani Z.T., Veliyeva G.V. Methodological basis of zoning of tourism-recreation reserves and tourism potential of Gusar region of the Republic of Azerbaijan. Journal of Geology, Geography and Geo-ecology. 30 (2), 379-388, 2021. doi: 10.15421/112134
9. Александрова А.Ю. Международный ту-ризм. Москва: 2002, 338 с.
10. Имрани З.Т., Керимова Э.Д., Зейналова К.З. Роль туроператоров и турагентов в развитии ту-ристического сектора в Азербайджане. Вестник Удмуртского Университета. Т. 31, вып. 2, 2021, с. 209-215. doi: 10.35634/2412-9518-2021-31-2-209-215.
11. Тайгибова Т.Т. Влияние индустрии туризма на экономику страны и социально-культурную сфе-ру. Материалы международной научной конфе-ренции«Актуальные вопросы экономических на-ук». 2011, Уфа, 2011, c. 125–128.

 

Çapa qəbul olunub: 20 may 2022

Məqaləni yüklə[:ru]

З.Т. Имрани, Г.Ч. Байрамова, И.Ю. Мамедова

Аннотация.

Развитие туристического сектора, экономический рост, инклюзивное развитие, гаран-тия занятости и др. напрямую зависят от рынка туристических услуг. Ведь рынок туристических услуг — это не специфическая форма торговли, а ведущая сфера, определяющая стратегию развития туризма. Он считается одним из важных источников привлечения иностранных туристов, получения до-ходов, расширения международных связей, стиму-лирования регионального развития и повышения благосостояния населения. Именно с этой точки зрения в статье, которая привлекает внимание своей актуальностью, был проведен анализ деятельности сферы туризма в Азербайджане за 2011–2020 годы, изучены пути повышения уровня услуг, связанных с туризмом, и внесены предложения по решению су-ществующих проблем. С этой целью были изучены специфические особенности рынка туристических услуг, определены объемы инвестиций, направлен-ные на специфические для туризма сферы, коли-чество туристов, прибывающих и выезжающих в Азербайджан, проведена оценка суммы потрачен-ных ими денежных средств, были даны прогнозные расчеты. Кроме того, изучена роль турагентств и туроператоров на рынке туристических услуг, от-мечены существенные проблемы в их деятельности. В итоге можно сделать вывод о возможности по-вышения уровня туристических услуг в результате прямого или косвенного воздействия государствен-ного вмешательства на рынок туристических услуг.

Ключевые слова: туризм, услуга, гостиница, спрос, предложение, инвестиция, турагентство.

 

ЛИТЕРАТУРА
1. Azərbaycanda turizm. Statistik məcmuə. Bakı: DSK, 2021, 98 s.
2. Əlirzayev Ə.Q. Azərbaycanda turizm bazarının formalaşması amilləri və perspektivi. “XXI əsrdə turizm və istirahət: problemlər və perspektivlər” mövzusunda IV Beynəlxalq elmi-praktiki konfrans. Bakı, 2019, s. 46–50.
3. Gulalıyev M.G. Xarici iqtisadi fəaliyyət: tən-zimləmə ilə liberallığın tarazlığı. Elm və Bilik, Bakı, 2018, 363 s.
4. Gulalıyev M.G. Qloballaşma şəraitində Azər-baycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin liberal-dirijist istiqamətləri. İqtisad elmləri dok. …avtoreferatı. Bakı, 2021, 60 s.
5. İmrani Z.T. Azərbaycan Respublikasının in-vestisiya siyasəti və onun perspektiv istiqamətləri. Coğrafiya və təbii resurslar. №1. Bakı, 2015, s. 87–90.
6. Məmmədov Y.Ə. Azərbaycan Respublika-sında müstəqil auditor xidmətinin iqtisadi səmərə-liliyinin qiymətləndirilməsi və onun yüksəldilməsi yollar. İqtisad elmləri dok. …avtoreferatı. Bakı, 2021, 68 s.
7. Turizmin əsasları. Bakı: QHT Nəşriyyatı, 2015, 496 s.
8. Imrani Z.T., Veliyeva G.V. Methodological basis of zoning of tourism-recreation reserves and tourism potential of Gusar region of the Republic of Azerbaijan. Journal of Geology, Geography and Geo-ecology. 30 (2), 379-388, 2021. doi: 10.15421/112134
9. Александрова А.Ю. Международный ту-ризм. Москва: 2002, 338 с.
10. Имрани З.Т., Керимова Э.Д., Зейналова К.З. Роль туроператоров и турагентов в развитии ту-ристического сектора в Азербайджане. Вестник Удмуртского Университета. Т. 31, вып. 2, 2021, с. 209-215. doi: 10.35634/2412-9518-2021-31-2-209-215.
11. Тайгибова Т.Т. Влияние индустрии туризма на экономику страны и социально-культурную сфе-ру. Материалы международной научной конфе-ренции«Актуальные вопросы экономических на-ук». 2011, Уфа, 2011, c. 125–128.

 

Принята к публикации: 20 мая 2022 г.

Скачать статью[:en]Z.T.Imrani, G.Ch.Bayramova, I.Y.Mammadova

Abstract.

Advancement of the tourism sector, eco-nomic growth, inclusive improvement, employment se-curity and others depend directly on the tourism industry market. This is because the tourism industry market indicates itself as a leading sector determining the development strategy of tourism rather than being a specific form of the trade. It is factored in one of the essential sources attracting foreign tourists, bringing in money, expanding multinational relations, stimulating regional development and ameliorating the welfare of the population. Especially, in this respect, an analysis in the direction of the activity of the tourism sector in Azerbaijan for 2011–2020 was implemented, the improving ways the service level related to tourism was scrutinised and the proposals were submitted in the direction of addressing the existing problems in the article, which attracts attention with its actuality. Therefore, the specificity of the tourism service market was studied, the value of investments focusing on cha-racteristic areas for tourism was determined, the number of tourists visiting and leaving Azerbaijan, and their expenses were evaluated and forecast calculation was provided. Additionally, the role of tourism agencies and tour operators in the tourism service market was analysed and the striking issues in their activity were illustrated. In the end, it was concluded that it is possible to achieve the development of the level of tourism service owing to the direct or indirect intervention of the government in the tourism service market.

Keywords: tourism, service, hotel, demand, supply, investment, tourism agency.

 

REFERENCES
1. Azərbaycanda turizm. Statistik məcmuə. Bakı: DSK, 2021, 98 s.
2. Əlirzayev Ə.Q. Azərbaycanda turizm bazarının formalaşması amilləri və perspektivi. “XXI əsrdə turizm və istirahət: problemlər və perspektivlər” mövzusunda IV Beynəlxalq elmi-praktiki konfrans. Bakı, 2019, s. 46–50.
3. Gulalıyev M.G. Xarici iqtisadi fəaliyyət: tən-zimləmə ilə liberallığın tarazlığı. Elm və Bilik, Bakı, 2018, 363 s.
4. Gulalıyev M.G. Qloballaşma şəraitində Azər-baycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin liberal-dirijist istiqamətləri. İqtisad elmləri dok. …avtoreferatı. Bakı, 2021, 60 s.
5. İmrani Z.T. Azərbaycan Respublikasının in-vestisiya siyasəti və onun perspektiv istiqamətləri. Coğrafiya və təbii resurslar. №1. Bakı, 2015, s. 87–90.
6. Məmmədov Y.Ə. Azərbaycan Respublika-sında müstəqil auditor xidmətinin iqtisadi səmərə-liliyinin qiymətləndirilməsi və onun yüksəldilməsi yollar. İqtisad elmləri dok. …avtoreferatı. Bakı, 2021, 68 s.
7. Turizmin əsasları. Bakı: QHT Nəşriyyatı, 2015, 496 s.
8. Imrani Z.T., Veliyeva G.V. Methodological basis of zoning of tourism-recreation reserves and tourism potential of Gusar region of the Republic of Azerbaijan. Journal of Geology, Geography and Geo-ecology. 30 (2), 379-388, 2021. doi: 10.15421/112134
9. Александрова А.Ю. Международный ту-ризм. Москва: 2002, 338 с.
10. Имрани З.Т., Керимова Э.Д., Зейналова К.З. Роль туроператоров и турагентов в развитии ту-ристического сектора в Азербайджане. Вестник Удмуртского Университета. Т. 31, вып. 2, 2021, с. 209-215. doi: 10.35634/2412-9518-2021-31-2-209-215.
11. Тайгибова Т.Т. Влияние индустрии туризма на экономику страны и социально-культурную сфе-ру. Материалы международной научной конфе-ренции«Актуальные вопросы экономических на-ук». 2011, Уфа, 2011, c. 125–128.

 

Publication Date: May 20, 2022

Download the article[:]