THE SITUATION OF THE MOUNTAINFOREST SOILS OF THE HAKARI RIVER BASIN BEFORE THE OCCUPATION AND THE WAYS OF THEIR RESTORATION

M.A.Mammadov, A.M.Zulfugarova

DOI: 10.59423/gnr.2023.36.30.005

Annotation. Areas under different forest types and some physico-chemical characteristics of the barren mountain-forest, rotten mountain-forest and brown mountain-forest soils located in the upper reaches of the Hekari river basin were studied in the article. The research has been conducted on the impact of volcanic and landslide and landslide deposits on soil granulometric composition, water retention, drainage, and water permeability in the middle mountain belt at an altitude of 1000-2000 meters above sea level. In the research, the impact of the geomorphological structure of the area, its altitude above sea level, slope inclination, exposure, and changes within a wide range of climate factors on the formation of soil types is being investigated. The research has focused on examining the impact of the degree of fragmentation of the narrow river network and dry valleys, as well as the diversity and density of forest species composition, on the formation of various subtypes of barren mountainforest, degraded mountain-forest, and chestnut forest soils in the basin. Extensive research has been conducted on the widespread destruction of valuable Oak and Hornbeam forests in the area by the occupiers, the alteration of the lower boundary of forests, and the degree of soil degradation in deforested areas and areas that have emerged from under the forest cover.

Keywords: forest, soil, humus, nitrogen, degradation.

References

1. Əli­yev H.Ə., Mir­zə­yev Ş.İ. Hə­kə­ri­çay höv­zə­si­nin dağ-me­şə tor­paq­la­rı və on­lar­dan sə­mə­rə­li is­ti­fa­də edil­mə­si. Ba­kı-1979, 126 s.
2. Əli­yev H.Ə., La­çın me­şə tə­sər­rü­fa­tı ida­rə­si­nin ta­be­li­yin­də olan tor­paq­la­rın qe­ne­tik xü­susiy­yət­lə­ri və ya­yıl­ma­sı­nın öy­rə­nil­mə­si. El­mi he­sa­bat, AMEA AK. H.Ə.Əli­yev ad. Cİ 1980.  91 s.
3. Ge­ra­si­mov İ.P.  Müa­sir tor­paq­şü­nas­lı­ğın  ge­ne­tik, coğ­ra­fi və ta­ri­xi prob­lem­lə­ri,  Moskva,  Elm-1976. 300 s. (rus di­lin­də).
4. Xə­li­lov M.Y., Rə­su­lov V.R., Hə­sə­nov M. S., Məm­mə­dov M.Ə. Ki­çik Qaf­qa­zın cə­nub-şərq his­sə­sin­də dağ me­şə­lə­ri­nin və arid me­şə­lə­rin əsas edi­fi­ka­tor­la­rı­nın eko­lo­ji area­lı­nın öy­rə­nil­mə­si. El­mi he­sa­bat, AMEA akad.. H.Ə.Əli­yev adı­na Coğ­ra­fi­ya ins­ti­tu­tu, Ba­kı, 1988, 268 s. (rus di­lin­də).
5. Klo­po­tovs­ki A.B, Sa­la­ye­v E. M,Zey­na­lov Ə.K. Qo­nur çü­rün­tü­lü kar­bo­nat­lı dağ-me­şə tor­paq­la­rı. Azər­bay­can SSR tor­paq­la­rı Ba­kı 1953, s.163-167. (rus di­lin­də).
6. Qor­ça­ruk L.G. Qaf­qa­zın Döv­lət  Bi­os­fer Qo­ru­ğu. Qaf­qa­zın müh­afi­zə ol­unan dağ-me­şə tor­paq­la­rı.  Mosk­va, Elm-1992, 240 s
7. Hə­sə­nov Ş.G. Cə­nub-qər­bi Azər­bay­ca­nın tor­paq­la­rı­nın ge­ne­tik xü­su­siy­yət­lə­ri və bo­nit­rov­ka­sı. Ba­kı-1978, 220 s. (rus di­lin­də).
8. Məm­mə­dov Q.Ş. Azər­bay­ca­nın tor­paq eh­ti­yat­la­rı. Ba­kı-2002, 132 s.
9. Mir­zə­yev. Ş.İ. Ki­çik Qaf­qa­zın cə­nub-şərq his­sə­sin­də dağ-me­şə tor­paq­la­rı­nın me­şə­bit­mə xü­su­siy­yət­lə­ri­nin öy­rə­nil­mə­si (Zən­gi­lan, Qu­bad­lı və Cəb­ra­yıl ra­yon­la­rı əra­zi­lə­ri da­xi­lin­də). El­mi-he­sa­bat. AMEA aka­de­mik H.Ə.Əli­yev adı­na Coğ­ra­fi­ya ins­ti­tu­tu. Ba­kı-1985. 97 s.
10. Sa­la­yev M.E. Ki­çik Qaf­qa­zın tor­paq­la­rı. Ba­kı: 1966, 329 s. (rus di­lin­də).
11. Sa­la­yev E. Azər­bay­can tor­paq­la­rı­nın  di­aq­nos­ti­ka­sı və təs­ni­fa­tı. Ba­kı: 1991, 240 s.
12. Sa­baş­vi­li N.M. Gür­cüs­ta­nın tor­paq­la­rı. Gür­cüs­tan EA. Tor­paq­şü­nas­lıq ins­ti­tu­tu. Tbli­si -1948, 250 s. (rus di­lin­də).
13. Sa­la­mov G.A. Ki­çik Qaf­qa­zın şi­mal-qər­bin­də ya­yı­lan me­şə tor­paq­la­rı­nın ge­ne­tik-is­teh­sa­lat xas­sə­lə­ri­nin öy­rə­nil­mə­si. El­mi he­sa­bat, AMEA akad. H.Ə.Əli­yev adı­na Coğ­ra­fi­ya ins­ti­tu­tu, Ba­kı 1983, 173 s.
14. Şə­ri­fov F. Ki­çik Qaf­qa­zın şərq ya­ma­cı­nın dağ-me­şə tor­paq­la­rı.  1984. 193 s. (rus di­lin­də).
15. Zonn S.V. Tor­paq  ör­tü­yü və   SSSR-nin subt­ro­pik­lə­ri­nin  tə­biə­ti­nin  və tə­sər­rü­fa­tı­nın  də­yiş­di­ril­mə­si prob­lem­lə­ri. (rus di­lin­də), Mosk­va,  Elm-1987, 166.s.

Çapa qəbul olunub: 18 may 2023

Məqaləni yüklə

M.A.Mammadov, A.M.Zulfugarova – The situatıon of the mountain-forest soils of the Hakari river basin before the occupation and the ways of their restoration. Geography and Natural Resources, №1 (19), 2023, pp.  31-38.