[:az]BƏRGÜŞAD ÇAYININ SU EHTİYATINDAN İNTEQRASİYALI  İSTİFADƏ[:en]INTEGRATED USE OF WATER RESOURCES OF THE BARGUSHAD RIVER[:]

[:az] 

Ə.Ş.Məmmədov, E.B.Cavadzadə, A.Ə.Bayramov

“HIDROLOQ” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti, AZ 1102, Bakı ş., Tbilisi pr.

ahmad.m@hidroloq.az, arzuman.b@hidroloq.az

DOI: 10.59423/gnr.2023.20.18.002

 

X ü l a s ə

Mə­qa­lə­də Bər­gü­şad ça­yı­nın su eh­ti­ya­tın­dan ət­raf əra­zi­lə­rin su­var­ma su­yu ilə tə­mi­na­tın­da is­ti­fa­də olun­ma­sı ilə bağ­lı apa­rıl­mış araş­dır­ma­la­rın nə­ti­cə­lə­ri ve­ril­miş­dir. Apa­rıl­mış hid­ro­lo­ji he­sa­bat­lar ça­yın məc­ra­sın­da, Qu­bad­lı şə­hə­rin­dən yu­xa­rı­da, 540 m müt­ləq sə­viy­yə­də su an­ba­rı­nın ti­kil­mə­si­nin məq­sə­də­uy­ğun ol­du­ğu­nu gös­tə­rir. Bu sə­viy­yə­də ti­ki­lə­cək su an­ba­rın­dan gö­tü­rü­lə­cək su ilə Qu­bad­lı, Zən­gi­lan, Cəb­ra­yıl və Fü­zu­li ra­yon­la­rı­nın əra­zi­sin­də yer­lə­şən, 60 min hek­ta­ra qə­dər  mün­bit tor­paq sa­hə­lə­ri­ni su­var­ma su­yu ilə  tə­min et­mək müm­kün ola­caq­dır.

Tər­tib olun­muş hid­rav­li­ki sxe­mə əsa­sən an­bar­dan gö­tü­rü­lə­cək su­yun, özüa­xım­lı sis­tem ya­ra­dıl­maq­la Fü­zu­li ra­yo­nu­nun əra­zi­sin­də yer­lə­şən, Aşa­ğı Kön­də­lən­çay su an­ba­rı­na yö­nəl­dil­mə­si nə­zər­də tu­tul­muş­dur. Su­var­ma sa­hə­lə­rin­də qış və və yay fə­sil­lə­rin­də su tə­lə­ba­tın­da ya­ra­nan fərq­lə­ri nə­zə­rə ala­raq ça­yın su eh­ti­ya­tı­nın, ti­ki­lə­cək su kə­mə­ri­nin tras­sa­sı bo­yun­ca, ümu­mi həc­mi 220 mln kub met­rə qə­dər olan 5 ədəd tən­zim­lə­yi­ci lo­kal su an­bar­la­rın­da top­lan­ma­sı nə­zər­də tu­tul­muş­dur. Bu su an­bar­la­rı­na qış ay­la­rın­da top­la­na­caq su eh­ti­ya­tın­dan is­ti­fa­də et­mək­lə, yay ay­la­rın­da müs­tə­qil  şə­kil­də ət­raf­da yer­lə­şən əkin sa­hə­lə­ri­nin su­va­rıl­ma­sı apa­rı­la bi­lə­cək­dir. Ha­zır­lan­mış hid­rav­li­ki sxe­mə əsa­sən təz­yiq­li su kə­mə­ri üzə­rin­də 5 yer­də, ümu­mi gü­cü 19.8 Mvt olan SES-nın ya­ra­dıl­ma­sı da nə­zər­də tu­tul­muş­dur.

Açar sözlər: suvarma suyu, çay, su ehtiyatları, su anbarı, məcra.

 

ƏDƏ­BİY­YAT

1. Qa­ra­bağ və Şər­qi Zən­gə­zu­run coğ­ra­fi­ya­sı: Tə­bii-coğ­ra­fi şə­ra­it və so­si­al -iq­ti­sa­di in­ki­şaf po­ten­sia­lı.//Azər­bay­can Mil­li Elm­lər Aka­de­mi­ya­sı, akad. H.Ə.Əli­yev adı­na Coğ­ra­fi­ya İns­ti­tu­tu. Ba­kı, 2021.
2. Məm­mə­dov M.Ə. Azər­bay­ca­nın hid­roq­ra­fi­ya­sı. Ba­kı, 2002.
3. Рустамов С.Г., Кашкай Р.М. Водные ресурсы Aазербайджанский ССР. Баку, 1989.
4. Əh­məd­za­də Ə.C., Hə­şi­mov A.C. En­sik­lo­pe­di­ya Me­lio­ra­si­ya və su tə­sər­rü­fa­tı. Ba­kı 2016.
5. Məm­mə­dov Ə.Ş., Ca­vad­za­də E.B., Bay­ra­mov A.Ə., Əli­ye­va N.İ. Hə­kə­ri ça­yı­nın su eh­ti­yat­la­rın­dan komp­leks is­ti­fa­də. Azər­bay­can Coğ­ra­fi­ya Cə­miy­yə­ti­nin əsər­lə­ri, Coğ­ra­fi­ya və tə­bii re­surs­lar, №3 (18), 2022. Səh. 14-21.

 

Çapa qəbul olunub: 18 may 2023

Məqaləni yüklə

 

Məmmədov Ə.Ş., Cavadzadə E.B., Bayramov A.Ə. Bərgüşad çayının su ehtiyatından inteqrasiyalı  istifadə. Coğrafiya və təbii resurslar, №1 (19), 2023, səh. 9-16.

 

 [:en]A.Sh.Mamedov, A.A.Bayramov, E.B.Javadzade

ahmad.m@hidroloq.az, arzuman.b@hidroloq.az

DOI: 10.59423/gnr.2023.20.18.002

Abstract. The article carried out extensive research on the use of water resources of the Bargushadchay River for irrigation of adjacent territories. The conducted hydrological studies show that it is expedient to build the Bakhtiyarly reservoir, with a volume of 50.0 million cubic meters at an absolute mark of 540.0 m above the city of Gubadly on the Bargushadchay River. Water intake from the reservoir under construction at this level will provide irrigation water to 70-80 thousand hectares of fertile lands located in Gubadli, Zangelan, Jabrayil and Fuzuli regions. The developed hydraulic scheme is designed to direct water withdrawn from the Bakhtiyarli reservoir to the Lower Kondalanchay reservoir, located in the Fuzuli region, by creating a gravity pressure system. Taking into account the differences in water consumption in winter and summer periods at irrigation sites, it is planned to collect river water resources in 5 local regulating reservoirs with a total volume of up to 220.0 million cubic meters. along the pipeline to be built. Surrounding agricultural fields can be independently irrigated during the summer months using water reserves that will accumulate in these reservoirs during the winter months. Based on the developed hydraulic scheme, it is planned to create a hydroelectric power station with a total capacity of 19.8 MW in 5 places on the penstock.

Keywords: irrigation water, river, water resources, reservoir, riverbed.

Reference

1. Qa­ra­bağ və Şər­qi Zən­gə­zu­run coğ­ra­fi­ya­sı: Tə­bii-coğ­ra­fi şə­ra­it və so­si­al -iq­ti­sa­di in­ki­şaf po­ten­sia­lı.//Azər­bay­can Mil­li Elm­lər Aka­de­mi­ya­sı, akad. H.Ə.Əli­yev adı­na Coğ­ra­fi­ya İns­ti­tu­tu. Ba­kı, 2021.
2. Məm­mə­dov M.Ə. Azər­bay­ca­nın hid­roq­ra­fi­ya­sı. Ba­kı, 2002.
3. Рустамов С.Г., Кашкай Р.М. Водные ресурсы Aазербайджанский ССР. Баку, 1989.
4. Əh­məd­za­də Ə.C., Hə­şi­mov A.C. En­sik­lo­pe­di­ya Me­lio­ra­si­ya və su tə­sər­rü­fa­tı. Ba­kı 2016.
5. Məm­mə­dov Ə.Ş., Ca­vad­za­də E.B., Bay­ra­mov A.Ə., Əli­ye­va N.İ. Hə­kə­ri ça­yı­nın su eh­ti­yat­la­rın­dan komp­leks is­ti­fa­də. Azər­bay­can Coğ­ra­fi­ya Cə­miy­yə­ti­nin əsər­lə­ri, Coğ­ra­fi­ya və tə­bii re­surs­lar, №3 (18), 2022. Səh. 14-21.

Accepted for publication: May 18, 2023

Download article

A.Sh.Mamedov, A.A.Bayramov, E.B.Javadzade – Integrated use of water resources of the Bargushad river. Geography and Natural Resources, №1 (19), 2023, pp. 9-16.

 [:]