[:az]DAŞKƏSƏN VƏ GƏDƏBƏY RAYONLARININ TORPAQLARINDA DƏMİR SİLİKATLARININ MİQDARI VƏ MEŞƏ BİTKİLƏRİNİN VƏZİYYƏTİ[:ru]СОДЕРЖАНИЕ В ПОЧВЕ СИЛИКАТОВ ЖЕЛЕЗА И СОСТОЯНИЕ ЛЕСНОЙ РАСТИТЕЛЬНОСТИ В ДАШКЕСАНСКОМ И ГЯДАБЕЙСКОМ РАЙОНАХ[:en]THE PRESENCE OF IRON SILICATES IN SOIL AND THE STATE OF FOREST VEGETATION IN DASHKESAN-GADABAY REGION[:]

[:az]M.Q.Musayev, V.M.Məmmədəliyeva, V.P.Nəsirova

Xülasə

Azərbaycanın Daşkəsən və Gədəbəy rayon-larında dağ-mədən sənayesinin inkişafı meşə təsər-rüfatına xeyli ziyan vurur. Məqalə 1987-ci ildən 2019-cu ilə qədər olan dövr üçün meşələrin deqra-dasiyasının öyrənilməsinə, eləcə də torpaqlarda mineralın olması ilə meşənin vəziyyəti arasında əlaqənin müəyyənləşdiril-məsinə həsr olunub. Tədqiqat Yerin məsafədən zondlan-ması metodlarından və GIS texnologiyalarından istifadə etməklə həyata keçirilir. İlkin məlumat kimi Landsat-5 və Landsat-8 peyklərinin multispektral təsvirlərindən is-tifadə olunur. Onların emalı üçün spektral və geoməkan analiz üsullarından istifadə edilmişdir. SIPI spektral in-deksi meşənin vəziyyətini müəyyən etmək üçün istifadə olunur və onun stressə qarşı həssaslığı. SIPI dəyərlərinə əsasən, bütün meşə sahələri sağlam, zədələnmiş və ya məhv edilmiş kimi təsnif edilir. Torpaqda dəmir sili-katlarının olması haqqında məlumat əldə etmək üçün müvafiq geoloji spektral göstərici FerrousSilicates isti-fadə olunur. Tematik xəritələr hesablanmış qiymətlər əsasında qurulur. Bu xəritələrin üst-üstə qoyulması ilə müxtəlif siniflərdən olan meşə sahələrində bu faydalı qazıntıların yerləşdiyi ərazilər müəyyən edilir. Bir neçə il ərzində məlumatların emalı proseslərin dinamikasını müəyyən etməyə imkan verdi. İki tədqiqat sahəsində proseslərin oxşarlığını müəyyən etmək üçün korrel-yasiya təhlili də aparılır. Alınan nəticələr cədvəl və qra-fik şəklində təqdim olunmuşdur.

Açar sözlər: meşə və bitki örtüyü, peyk şəkilləri, spektral göstəricilər, minerallar, dəmir silikatlar.

 

ƏDƏBİYYAT

1. Kərimov M.K. Azərbaycanın Milli Ensiklo-pe-diyası, Daşkəsən rayonu, Bakı: Azərbaycan Milli En-siklopediyası, 2015. Т. VI. (азерб.).
2. Kərimov M.K., Azərbaycanın Milli Ensiklo-pediyası, Gədəbəy rayonu, Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2007. Т. Azərbaycan (азерб.).
3. Колесникова О.Н., Черепанов А.С. Возмож-ности П.К, ENVI для обработки мультиспектраль-ных и гиперспектральных данных, Геоматика. №3. 2009. С.24–27.
4. Bruno R., Kasmaeeyazdi S., Tinti F., Mandanici E., Balomenos E., Spatial Component Analysis to Improve Mineral Estimation Using Sentinel-2 Band Ratio: Application to a Greek Bauxite Residue. Minerals. 2021; 11(6):549. https://doi.org/10.3390/min11060549. Data access: 27.07.2021.
5. Spectral Indexes To Make Vegetation Analysis Complete. URL: https://eos.com/blog/6-spectral-indexes-on-top-of-ndvi-to-make-your-vegetation-analysis-complete,  Data access: 14.07.2021.
6. Химическая классификация минералов. URL: https://bsu.by/faculties/ekspozitsii-muzeya/khimicheskaya-klassifikatsiya-mineralov.php,  Data access: 23.07.2021
7. Geology Indices Background. URL: https://www.l3harrisgeospatial.com/docs/backgroundgeologyindices.html, Data access: 26.07.2021

 

Çapa qəbul olunub: 20 may 2022

Məqaləni yüklə

 [:ru]М.Г.Мусаев*, В.М.Мамедалиева, В.Р.Насирова

Институт Экологии
Азербайджанское Национальное Аэрокосмическое Агентство
Az 1115, Баку, ул. С.С. Ахундова, 1 ekomerkez@mail.ru*

Аннотация
Развитие горнодобывающей промышленности в Дашкесанском и Гядабейском районах Азербайджана наносит значительный ущерб лесному хозяйству. Статья посвящена изучению деградации лесов за период с 1987 по 2019 годы, а также определению взаимосвязи мине-раль-ного содержания почв и состояния леса. Исследование проводится с помощью методов дистанционного зондирования Земли и ГИС-техно-логий. В качестве исходных данных используются много-спектральные снимки спутников Landsat-5 и Landsat-8. Для их обработки применены методы спектрального и геопространственного анализа. С помощью спектрального индекса SIPI определяется состояние леса, его под-верженность стрессу. На основе значений SIPI все лесные участки классифицируются как здоровые, поврежденные или разрушенные. Для получения данных о наличии в почве силикатов железа используется соответствующий геологический спектральный индекс FerrousSilicates. На основе рассчитанных значений строятся тематические карты. Путем наложения этих карт определяются площади расположения указанных минералов на участках леса различных классов. Обработка данных за несколько лет позволяет определить динамику процессов. Также про-водится корреляционный анализ, позволяющий определить схожесть процессов в двух районах исследования. Полученные результаты приво-дятся в табличном и графическом виде.

 

Ключевые слова: лесо-растительный покров, космические снимки, спектральные индексы, минералы, силикаты железа

 

ЛИТЕРАТУРА 

1. Kərimov M.K. Azərbaycanın Milli Ensiklo-pe-diyası, Daşkəsən rayonu, Bakı: Azərbaycan Milli En-siklopediyası, 2015. Т. VI. (азерб.).
2. Kərimov M.K., Azərbaycanın Milli Ensiklo-pediyası, Gədəbəy rayonu, Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2007. Т. Azərbaycan (азерб.).
3. Колесникова О.Н., Черепанов А.С. Возмож-ности П.К, ENVI для обработки мультиспектраль-ных и гиперспектральных данных, Геоматика. №3. 2009. С.24–27.
4. Bruno R., Kasmaeeyazdi S., Tinti F., Mandanici E., Balomenos E., Spatial Component Analysis to Improve Mineral Estimation Using Sentinel-2 Band Ratio: Application to a Greek Bauxite Residue. Minerals. 2021; 11(6):549. https://doi.org/10.3390/min11060549. Data access: 27.07.2021.
5. Spectral Indexes To Make Vegetation Analysis Complete. URL: https://eos.com/blog/6-spectral-indexes-on-top-of-ndvi-to-make-your-vegetation-analysis-complete,  Data access: 14.07.2021.
6. Химическая классификация минералов. URL: https://bsu.by/faculties/ekspozitsii-muzeya/khimicheskaya-klassifikatsiya-mineralov.php,  Data access: 23.07.2021
7. Geology Indices Background. URL: https://www.l3harrisgeospatial.com/docs/backgroundgeologyindices.html, Data access: 26.07.2021

 

Принята к публикации: 20 мая 2022 г.

Скачать статью

 [:en]Musayev M.G., Mammadaliyeva V.M., Nasirova V.P.

Abstract.

The development of the mining industry in the Dashkesan and Gadabay regions of Azerbaijan causes significant damage to forestry. The article is devoted to the study of forest degradation for the period from 1987 to 2019, as well as the determination of the relationship between the presence of minerals in soils and the state of the forest. The study is carried out using methods of remote sensing of the Earth and GIS technologies. Multispectral images of Landsat-5 and Land-sat-8 satellites are used as initial data. Methods of spectral and geospatial analysis were used for their processing. The SIPI spectral index is used to determine the state of the forest and its susceptibility to stress. Based on SIPI values, all forest areas are classified as healthy, damaged, or destroyed. To obtain data on the presence of iron silicates in soil, the corresponding geological spectral index Ferrous Silicates is used. Thematic maps are built on the basis of the calculated values. By overlaying these maps, the areas of locations of these minerals in forest areas of various classes are determined. Data processing over several years allowed to determine the dynamics of processes. Correlation analysis is also carried out to determine the similarity of processes in the two study areas. The results obtained are presented in tabular and graphical form.

Keywords: forest and vegetation cover, satellite images, spectral indices, minerals, ferrous silicates.

 

REFERENCES

1. Kərimov M.K. Azərbaycanın Milli Ensiklo-pe-diyası, Daşkəsən rayonu, Bakı: Azərbaycan Milli En-siklopediyası, 2015. Т. VI. (азерб.).
2. Kərimov M.K., Azərbaycanın Milli Ensiklo-pediyası, Gədəbəy rayonu, Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2007. Т. Azərbaycan (азерб.).
3. Колесникова О.Н., Черепанов А.С. Возмож-ности П.К, ENVI для обработки мультиспектраль-ных и гиперспектральных данных, Геоматика. №3. 2009. С.24–27.
4. Bruno R., Kasmaeeyazdi S., Tinti F., Mandanici E., Balomenos E., Spatial Component Analysis to Improve Mineral Estimation Using Sentinel-2 Band Ratio: Application to a Greek Bauxite Residue. Minerals. 2021; 11(6):549. https://doi.org/10.3390/min11060549. Data access: 27.07.2021.
5. Spectral Indexes To Make Vegetation Analysis Complete. URL: https://eos.com/blog/6-spectral-indexes-on-top-of-ndvi-to-make-your-vegetation-analysis-complete,  Data access: 14.07.2021.
6. Химическая классификация минералов. URL: https://bsu.by/faculties/ekspozitsii-muzeya/khimicheskaya-klassifikatsiya-mineralov.php,  Data access: 23.07.2021
7. Geology Indices Background. URL: https://www.l3harrisgeospatial.com/docs/backgroundgeologyindices.html, Data access: 26.07.2021

 

Publication Date: May 20, 2022

Download the article

 [:]