Məqalələr arxiv üçün

S.Q.Əliyeva AMEA akad. H.Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H. Cavid pr., 115 Xülasə. Təbii-dağıdıcı hadisələr və proseslər təsərrüfat obyektləri və əhalinin şəxsi təsərrüfatına ciddi ziyan vuran amillərdir. Onlardan qorunmaq üçün davamlı olaraq tədbirlər görülsə də, bəzi hallarda bu prosesləri qabaqcadan xəbər vermək və mühafizə işləri aparmaq çətin olur. Ona görə sı­ğor­ta­lan­ma­nın…

T.G.Həsənov, M.R.Babayev Bakı Dövlət Universiteti tapdiqhasan@mail.ru, m.babayev@mail.ru   Xülasə. Məqalədə Cənubi Qafqazda su ehtiyatları ilə zəif təmin olunmuş Azərbaycan regionlarında su ehtiyatlarından qlobal iqlim dəyişmələri şəraitində istifadənin əsas istiqamətləri şərh olunmuş və milli gəlirin su tutumluluğunun aşağı salınması əsaslandırılmışdır. Ədəbiyyat: Azərbaycan Respublikasının konstruktiv coğ­ra­fi­ya­sı (B.Ə.Budaqovun redaktəsi ilə). Bakı, Elm, 1999. 246 s. Qurbanzadə A.A. Ekologiya:…

N.Ə.Paşayev AMEA akad. H.Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H. Cavid pr., 115 pasayevneriman@mail.ru Xülasə. Məqalədə təbii və texnogen fəlakətlərin Azərbaycan Respublikasının neft-qaz  sənayesinin ərazi təşkilinə və ətraf mühitə mənfi təsirinin iqtisadi və sosial-coğrafi baxımdan öyrənilməsinin aktuallığı əsaslandırılır. Respublika ərazisində yayılmış və inkişaf edən ayrı-ayrı təbii və texnogen fəlakətlərin neft-qaz hasilatına regional…

X.Ş.Rəhimov, M.S.Həsənov, U.R.Tağıyeva Xülasə. Məqalədə əldə olan məlumatlara və gözlənilən iqlim dəyişmələri haqqında ssenarilərə əsasən Azərbaycanın arid və semiarid zonalarının keçmişdə, indi və gələ­cək­də­ki şəraiti təhlil edilir. Bu ərazilərin iqlim sərhədləri və sahələri müəyyən edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, iqlimin gələcəkdə aridləşməsi səhralaşma proseslərinin daha da intensivləşməsinə səbəb olacaqdır. Yarımsəhra və quru çöl landşaftlarının yuxarı sərhədləri…

F.Ə.İmanov, X.B.Məmmədov Xülasə. Məqalədə Azərbaycanın yerli və transsərhəd çaylayının axımının ildaxili paylanmasının dəyişmələri təhlil edil­miş­dir. Əsas transsərhəd çayların axımı, demək olar ki, bütün aylarda azalır və bu, başlıca  olaraq, suvarma üçün sugötürmələr və su anbarlarının təsiri ilə əla­qə­dar­dır. Göstərilmişdir ki, yerli çayların əksə­riy­yə­tinin qış axımı son dövrdə artır və bunun səbəbi qış tem­pe­raturlarının yüksəlməsi nəticəsində…

R.M.Qaşqay Xülasə. Məqalədə su ehtiyatlarının azalmasına insan fəaliyyətinin və iqlim dəyişmələrinin təsiri məsələlərinə baxılır. Müqayisəli cədvəllərdən istifadə etməklə belə qənaətə gəlinmişdir ki, respublikanın su ehtiyatları heç də azalmamış, lakin onun ərazi üzrə yenidən paylanması baş vermişdir. Məqalədə həm içməli, həm də suvarma sularının vəziyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədilə müvafiq tədbirlər təklif edilir.   ƏDƏBİYYAT Рустамов С.Г., Р.М….

M.C.İsmayılov, E.Ş.Məmmədbəyov, M.İ.Yunusov, S.M.Zeynalova, K.E.Mahmudova AMEA akad. H.Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H. Cavid pr., 115 Xülasə. Məqalə Azərbaycanın intensiv kənd təsərrüfatı, xüsusilə heyvandarlığın güclü inkişaf etdiyi re­gi­onlardan biri olan Ceyrançöl alçaq dağlığının təbii ehtiyat potensialının tədqiqinə həsr olun­muş­dur. Tədqiqatlar nəticəsində Ceyrançöl alçaq dağlığı müasir landşaftlarının ekoloji potensialı, antro­po­gen təsirlər nəticəsində…

S.N.Abuşova AMEA akad. H.Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu AZ 1143, Bakı ş., H. Cavid pr., 115 samira.abushova88@gmail.com Xülasə. Relyefin morfometrik məlumatlarının ekogeomorfoloji tədqiqatlarda mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini nəzərə alaraq tədqiq olunan ərazinin hidroqrafik şəbəkəsinin sıxlığı, relyefin dərininə parçalanması, yamacların səmtliyi, səthin meyilliyi xəritələri tərtib olunmuş və alınan nəticələr ətraflı təhlil edilmişdir. ƏDƏBİYYAT Budaqov B.Ə., 1990….

Məmiyeva S.A., Həmidova Z.Ə., Ələkbərova S.O. Xülasə. Məqalədə Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacında sel hadisələrinin təhlili verilir. Sel ocaqlarının inkişaf dina­mi­kası müəyyən edilir və sellərin müasir dövrdə təsər­rüfat obyektlərinə təsiri tədqiq olunur. Müəyyən olunur ki, antropogen təsirin artması nəticəsində tədqiqat əra­zi­sin­də sel əmələgəlmə prosesləri kəskin artmış, sel ocaq­la­rının sahələri genişlənmiş və bunların nəticəsində ek­zo­dinamiki təhlükə artmışdır….

V.P.Palienko, P.A.Spitsa Xülasə. Təhlükə və riskləri törədən amillərin (mənbələrin) müxtəlif dərəcədə dayanıqlığı ilə səciyyələnən relyef şəraitində onların təzahürünün məkan xüsusiyyətləri və eləcə də müxtəlif mənşəli və intensivlikli relyef­əmələ­gətirici və relyefdəyişdirici proseslərin aşkar edilməsi üsulları təhlil edilir. Geomorfoloji və endogen amillərlə şərtlənmiş geodinamiki təhlükə və risklərin aşkar edil­mə­sinin, təhlükəli proseslərin, geomorfoloji və neo­tek­tonik şəraitin mürəkkəbliklərinin qarşılıqlı…