The role of geological-geomorphological conditions in urban development
ŞƏHƏRLƏRİN İNKİŞAFINDA GEOLOJİ-GEOMORFOLOJİ ŞƏRAİTİN ROLU
Elnur Nağıyev1*
1Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan
*Məsul müəllif: elnur.naddyev@mail.ru
DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.23525734
PDF yükləXülasə
Tədqiqatda Azərbaycanın Kür çayı boyunca yerləşən seçilmiş şəhərlərində və onlara bitişik rayonlarda şəhərsalma baxımından əhəmiyyət daşıyan geoloji və geomorfoloji şərait araşdırılır. Məqsəd şəhərsalma üçün ərazilərin qiymətləndirilməsi zamanı nəzərə alınmalı relyef xüsusiyyətlərini və geoloji məhdudiyyətləri müəyyənləşdirməkdir. Təhlildə dərc olunmuş geoloji və geomorfoloji məlumatlar ArcMap mühitində aparılmış relyef təhlili ilə birləşdirilmişdir.
Tədqiqat ərazisində məkan fərqlərini səciyyələndirmək üçün mütləq hündürlük, yamacların meyilliyi və ekspozisiyası təhlil edilmişdir. Bərkiməmiş çöküntülərə, səthə yaxın qrunt sularına, eroziyaya, daşqınlara, bataqlaşmaya, şoranlaşmaya və yamacların dayanıqsızlığına xüsusi diqqət yetirilmişdir.
Təhlil göstərir ki, ərazidə alçaq mütləq hündürlüklərin və azmeyilli səthlərin üstünlük təşkil etməsi infrastrukturun inkişafı üçün imkanlar yaradır. Bununla yanaşı, drenaj şəraiti və səthə yaxın süxur və çöküntülərin xüsusiyyətləri konkret sahələr üzrə ayrıca tədqiqat tələb edir. Yalnız relyefin az parçalanmış olması ərazinin tikintiyə yararlılığını müəyyənləşdirmək üçün kifayət etmir. Yamacların ekspozisiyasının təsiri isə yerli təbii şəraitdən və nəzərdə tutulan torpaq istifadəsindən asılıdır.
Tədqiqat relyef xüsusiyyətlərinin və geoloji məlumatların şəhərsalma prosesinə inteqrasiyası üçün ilkin yanaşma təqdim edir. Ayrı-ayrı sahələrin tikintiyə yararlı hesab edilməsindən əvvəl ətraflı mühəndisi-geoloji tədqiqatların aparılması, qrunt sularının monitorinqi və təhlükələrin qiymətləndirilməsi zəruridir.
Açar sözlər
şəhərsalma, geoloji şərait, geomorfoloji qiymətləndirmə, relyefin təhlili, coğrafi informasiya sistemləri, Kür çayı, Azərbaycan
Məqalə haqqında
Jurnal: Geography and Natural Resources
Bölmə: Coğrafiya elmləri
Cild: 12
Nömrə: 1
İl: 2026
Səhifələr: 103–107
Nəşr tarixi:
Lisenziya: CC BY 4.0
Ədəbiyyat siyahısı
Bədəlova, A. M. (2021). Ecogeomorphological analysis of irrigated lands in the eastern part of the Kura-Araz Plain and ways of managing their balanced development. Nature and Science International Scientific Journal, (3), 43–45.
Hasanov, E. (2020, March 18). Hasan Bey Zardabi’s proposals regarding shipping on the Kura River. Zerdab.com. http://www.zerdab.com
Jafarov, S., & Aliyev, Y. (2022). Education policy and leadership. International Journal of Innovation and Economic Development, 7(6), 14–23. https://doi.org/10.18775/ijied.1849-7551-7020.2015.76.2002
Mammadov, Q. (1998). Ecological assessment of the lands of Azerbaijan. Elm.
Ministry of Ecology and Natural Resources of the Republic of Azerbaijan. (2013). Development of programs, legislation, and infrastructure (2008–2012) (Vol. 2). Ziya Publishing House.
Ministry of Ecology and Natural Resources of the Republic of Azerbaijan. (2018). Information for 2018. https://eco.gov.az/az/nazirlik/xeberler?newsPg=857
Müseyibov, M. A. (1998). Physical geography of Azerbaijan. Maarif.
Nagiyev, E. V. (2023). The influence of the geological and geomorphological conditions of the lower course of the Kura River on urban planning activities. Proceedings of the Pedagogical University. Mathematical and Natural Sciences Series, (3), 172–178.
Rzayev, R. T. (2013). On the modern activity of exogenic-geological processes in the slope joint of the Mingəçevir Reservoir Dam. In Proceedings of the 18th Republican Scientific Conference of Doctoral Students and Young Researchers (pp. 220–223). Mutərcim Publishing House.
Məqaləyə istinad (APA 7)
Naghiyev, E. (2026). The role of geological-geomorphological conditions in urban development. Geography and Natural Resources, 12(1), 103–107. https://doi.org/10.5281/zenodo.23525734
