[:az]HƏKƏRI ÇAY HÖVZƏSİNİN MEŞƏ ÖRTÜYÜ VƏ ÇAY HÖVZƏSİNİN EKOLOJİ VƏZİYYƏTİ İLƏ REGİONAL HİDROLOJİ REJİM ARASINDAKI QARŞILIQLI ƏLAQƏLƏRİN MÜƏYYƏNLƏŞDİRİLMƏSİ VƏ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ[:en]DETERMINATION AND ASSESSMENT OF THE RELATIONSHIP BETWEEN THE FOREST COVER OF THE HEKARI RIVER BASIN, THE ECOLOGICAL STATE OF THE RIVER BASIN, AND THE REGIONAL HYDROLOGICAL REGIME[:]

[:az]A.S.Ağbabalı1, V.M.Məmmədəliyeva2, V.R.Nəsirova2

1BDU, Bakı ş, Z.Xəlilova küç., 23,  AZ1148,

2,3Bakı ş., MAKA Ekologiya institutu, S.S.Axundov 1, AZ1115

valide.mamedaliyeva@mail.ru

DOI: 10.59423/gnr.2024.19.87.017

X ü l a s ə

Məqalədə peyk məlumatlar əsasında tədqiqat ərazisinin müxtəlif illər üzrə meşə-bitki örtüyü dəyişikliklərinin dinamikası NDVİ indeksləri vasi-təsilə müəyyənləşdirilmiş, hidroloji rejimdə baş vermiş dəyişikliklərin meşə örtüyünün ekoloji vəziyyətinə təsiri qiymətləndirilmişdir. Bundan əlavə yer səthinin örtüyü növləri üzrə artan, azalan və dəyiş-məyən sahələri əks etdirən təsvirlər, müxtəlif illər üzrə meşə-bitki örtüyü növlərində baş verən dinamik vəziyyətini əks etdirən xəritələr, tədqiqat əra-zisində müxtəlif illərin təsvirlərinin müqayisəsi nəticəsində alınmış dinamika xəritələrinin sahə göstəricilərinə əsasən histoqram tərtib olunmuşdur. Daha sonra bitkinin tərkibindəki suyun vəziyyətini göstərən VCİ indeksi (Vege-tation Condition İndex) təyin olunmuş və dinamik vəziyyəti müəyyən edi-lərək kəmiyyətcə qiymətləndirilmişdir. Laçın, Qubadlı və Zəngilan rayonları ərazisinin çay şəbəkəsi və hidroloji vəziyyətin dinamikasını əks etdirən diaqramlar tərtib olunmuşdur. Meşə ör-tüyündə və ətraf ərazilərdə müşahidə olunmuş ekoloji parametrlərin regional hidroloji rejimlə əlaqələri müəyyənləşdirilmişdir.

Açar sözlər: meşə örtüyü, çay hövzəsi, ekoloji vəziyyət, hidroloji rejim, su indeksi, ekoloji parametrlər.

ƏDƏBİYYAT

  1. Əliyev H.Ə., Xəlilov M. Y. Təbiətin yaşıl libası. “Gənclik ”, Bakı, 1988, 174 s.
  2. Əmirov F. Azərbaycan Respublikasının me-şələri və meşə təsərrüfatı. Bakı, 1997, 138 s.
  3. Hüseynov R. Azərbaycanın meşə sərvətləri. Bakı, 1968, 152 s
  4. Xəlilov M.Y. Bitki örtüyü. Otlaqların və-ziyyəti və problemləri. “Azərbaycan Respublika-sının regional-coğrafi problemləri” Bakı- 2003, s. 99- 113.
  5. Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M.Y. Azərbay-canın meşələri. Bakı, Elm, 2002. 472 s.
  6. Горбачева Е.Н. Программный ком-плекс ENVI профессиональное решение для комплексной обработки мультиспектральных, гиперспектраль-ных и радарных данных / Геоматика, №2, 2013, C. 50-54.
  7. Дистанционное зондирование [Электрон-ный ресурс] : Определение задач обработки снимка и выбор способа классификации. http://www.nrcgit.ru/aster/methods/metods/spectrum_angle.html
  8. Лаптик Д.В. Библиотека картографичес-кого обеспечения: руководство по исполь-зованию карт / Д.В. Лаптик. – Мн.: НИИСА, 2014. – 25 с.
  9. Терехин Э.А. Анализ каналов спутни-ковых данных Landsat TM для оценки харак-теристик лесных насаждений лесостепной про-винции Среднерусской возвышенности / Исследование Земли из космоса. 2012. №2. С. 53-61.
  10. ArcGIS official website [Electronic resource]: http://www.arcgis.com/home/index.html
  11. Earth Explorer | U.S. Geological Survey. [Electronic resource]: URL: https://earthexplorer.usgs.gov.
  12. Quinn J.W. Spectral band combination [Electronic resource] – URL: http://web.pdx.edu/~emch/ip1/bandcombinations.html.
  13. Remote Sensing based Dynamics of the Aral Sea Water Area. [Electronic resource]: URL: https://arcreview.esri-cis.ru/2015/08/09/dynamics-of-the-aral-sea-water-area/
  14. What is NDVI (Normalized Difference Vegetation Index)? [Electronic resource]: URL: https://gisgeography.com/ndvi-normalized-difference-vegetation-index/

 

Çapa qəbul olunub: 15 noyabr 2024

Məqaləni yüklə

A.S.Ağbabalı, V.M.Məmmədəliyeva, V.R.Nəsirova – Həkəri çay hövzəsinin meşə örtüyü və çay hövzəsinin ekoloji vəziyyəti ilə regional hidroloji rejim arasındakı qarşılıqlı əlaqələrin müəyyənləşdirilməsi və qiymətləndirilməsi. Coğrafiya və təbii resurslar. №2 (22), 2024, səh. 109-114.

 [:en]A.S.Aghbabali, V.M.Mammadaliyeva, V.R.Nasirova

valide.mamedaliyeva@mail.ru

DOI: 10.59423/gnr.2024.19.87.017

Annotation. The paper uses satellite data to in-vestigate the forest cover of the study region over time, determine the dynamics of changes in the basin using NDVI indices, and estimate the influence of changes in the hydrological regime on the ecological status of forest cover. In addition, images reflecting the increase, decrease, and non-change in the areas of cover types, maps reflecting the dynamic state of forest cover types in different years, histograms based on the area indicators of dynamic maps obtained by comparing images, and data from different years in this area of research were compiled. The vegetative condition index (VCI), which represents the state of water in the plant, was then calculated, as well as its dynamic state. Diagrams were created to depict the dynamics of the river network and the hydrological situation in the Lachin, Gubadli, and Zangilan regions. determining the relationship between environmental indicators found in the forest cover and neighboring areas and the regional hydrological regime.

Keywords: Forest cover, river basin, ecological situation, hydrological regime, water index, environmental parameters.

References

  1. Əliyev H.Ə., Xəlilov M. Y. Təbiətin yaşıl libası. “Gənclik ”, Bakı, 1988, 174 s.
  2. Əmirov F. Azərbaycan Respublikasının me-şələri və meşə təsərrüfatı. Bakı, 1997, 138 s.
  3. Hüseynov R. Azərbaycanın meşə sərvətləri. Bakı, 1968, 152 s
  4. Xəlilov M.Y. Bitki örtüyü. Otlaqların və-ziyyəti və problemləri. “Azərbaycan Respublika-sının regional-coğrafi problemləri” Bakı- 2003, s. 99- 113.
  5. Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M.Y. Azərbay-canın meşələri. Bakı, Elm, 2002. 472 s.
  6. Горбачева Е.Н. Программный ком-плекс ENVI профессиональное решение для комплексной обработки мультиспектральных, гиперспектраль-ных и радарных данных / Геоматика, №2, 2013, C. 50-54.
  7. Дистанционное зондирование [Электрон-ный ресурс] : Определение задач обработки снимка и выбор способа классификации. http://www.nrcgit.ru/aster/methods/metods/spectrum_angle.html
  8. Лаптик Д.В. Библиотека картографичес-кого обеспечения: руководство по исполь-зованию карт / Д.В. Лаптик. – Мн.: НИИСА, 2014. – 25 с.
  9. Терехин Э.А. Анализ каналов спутни-ковых данных Landsat TM для оценки харак-теристик лесных насаждений лесостепной про-винции Среднерусской возвышенности / Исследование Земли из космоса. 2012. №2. С. 53-61.
  10. ArcGIS official website [Electronic resource]: http://www.arcgis.com/home/index.html
  11. Earth Explorer | U.S. Geological Survey. [Electronic resource]: URL: https://earthexplorer.usgs.gov.
  12. Quinn J.W. Spectral band combination [Electronic resource] – URL: http://web.pdx.edu/~emch/ip1/bandcombinations.html.
  13. Remote Sensing based Dynamics of the Aral Sea Water Area. [Electronic resource]: URL: https://arcreview.esri-cis.ru/2015/08/09/dynamics-of-the-aral-sea-water-area/
  14. What is NDVI (Normalized Difference Vegetation Index)? [Electronic resource]: URL: https://gisgeography.com/ndvi-normalized-difference-vegetation-index/

 

Accepted for publication: November 15, 2024

Download article

A.S.Aghbabali, V.M.Mammadaliyeva, V.R.Nasirova – Determınatıon and assessment of the relatıonship between the forest cover of the Hekarı river basin, the ecological state of the river basin, and the regional hydrological regime. Geography and Natural Resources, №2 (22), 2024, pp. 109-114.

 [:]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *