[:az]ŞƏKİ-ZAQATALA  İQTİSADİ  RAYONUNUN  SOSİAL-İQTİSADİ PROBLEMLƏRİ VƏ ONLARIN HƏLLİ YOLLARI[:ru]СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ПРОБЛЕМЫ ШЕКИ-ЗАКАТАЛЬСКОГО ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЙОНА И ПУТИ ИХ РЕШЕНИЯ[:en]SOCIO-ECONOMIC PROBLEMS OF THE SHAKI-ZAQATALA ECONOMIC REGION AND THEIR WAYS OF SOLUTIONS[:]

[:az]

A.Ç.İsmayılova

AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzi

ismayil-aygun@mail.ru

X ü l a s ə

Məqalə Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunun, onun tərkibinə daxil olan inzibati rayonla­rın sosial-iqtisadi inkişafına təsir göstərən amillərin öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Burada həmin məsələlərin təhlili, regiondaxili fərqlər, habelə möv­cud üstünlüklər araşdırılır və çatışmazlıqlar müəyyən edilir. İqtisadi ra­yonda əha­linin yüksəklik qurşaqları üzrə məskunlaşmasının coğrafi xüsu­siy­yətləri və məş­ğulluq səviyyəsi, ümumilikdə sosial-iqtisadi inkişafa təsir edən bir sıra prob­lem­lərin həlli yolları ön plana çəkilmiş, istər ənənəvi, istərsə də yeni yaradılan sa­hə­lərdə əhalinin məşğul­luğunun yüksəldilməsi istiqamətində problemlər və onların həlli yolları tədqiq olunur.

Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda mövcud əmək potensialından səmərəli isti­fadə edilməsi istiqamətləri, həmçinin sosial-iqtisadi amillərin əhalinin məş­ğul­lu­ğuna təsiri statistik məlumatlar əsasında təhlil edilmiş, bu sahədə  prob­lemlər və onların həlli istiqamətləri müəyyənləşdirilərək təkliflər və tövsiyələr veril­mişdir.

Açar sözlər: məşğulluq, ekocoğrafi amillər, işsizlik səviyyəsi, iqtisadi səmərəlilik, miqrasiya, dağlıq ekosistemlər.

ƏDƏBİYYAT

 

1. Azərbaycanın regionları-2018, Bakı, DSK, 2019, 768 s.
2. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya­alınma materialları. XIII c. Bakı, 2010. 722 s.
3. Azərbaycanın əhalisi-2018, Bakı: DSK, 2019, 134 s.
4. Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı” Bakı şəhəri, 27 fevral 2014-cü il, № 118.
5. Azərbaycan Respublikasının regional coğrafi problemləri. Şəki Rayonu. 1999.112 s.
6. Azərbaycan Respublikasının regional coğrafi problemləri. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu. 2003. 190 s.
7. Azərbaycan Respublikasında demoqrafik in­kişaf: “Əhali məskunlaşmasının perspektivləri və re­gio­nal problemləri” mövzusunda elmi konfransın mate­ri­alları. Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyəti, Azərbaycan MEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu, Bakı, 2016. 344 s.
8. Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası. III cild. Regional coğrafiya. Bakı, 2015. 399 s.
9. Alıyev İ.H. “Qloballaşma şəraitində aqrar sa­hənin dayanıqlı inkişafının təmin  olunmasının sosial-iqtisadi problemləri” Bakı, 2008.
10. B.Ə.Budaqov, Eminov Z.N. İ.E.Mər­da­nov. Azərbaycanda yaşayış məntəqələrinin yüksəklik qur­şaqları üzrə yerləşməsi qanunauy­ğun­luqları ∕∕  AMEA xəbərləri, “Yer elmləri” seriyası, 2006, № 3, s.89-97. 
11. Eminov Z.N. Azərbaycanda əhalinin demo­qrafik göstəricilərinin müasir vəziyyəti (Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu). AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun əsər­ləri, II (XII) buraxılış. Bakı: Elm, 2003, s. 127-138.
12. Eminov Z.N. Azərbaycanın əhalisi. Bakı, 2005, 560 s.
13. Eminov Z.N. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunun inkişaf perspektivləri / “Şəki-Zaqatala bölgə­sinin təbii-dağıdıcı hadisələri və regionun inkişafının ekocoğrafi problemləri” konfransının materialları. Şəki: 2005, s. 79-82.
14. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunda əhali məskunlaşması və demoqrafik inkişaf problemləri. AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu “Avropa”, Bakı, 2016, 184 s.
15. İmrani Z.T., Zeynalova K.Z. Azərbaycanda tə­sərrüfatın ərazi təşkilinin iqtisadi-coğrafi xüsusiyyətləri. Bakı: Nafta -Press, 2014, s. 232.
16. Kərimov R.N. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi ra­yo­nunda kənd məskunlaşmasının tədqiqi. “Coğrafya və təbii resurslar” jurnalı, Bakı, 2015. № 1, s. 91-95.

 

Çapa qəbul olunub: 30 avqust 2020

Məqaləni yüklə

[:ru]

А.Ч.Исмаилова

Аннотация. В статье изучены социально –эко­номические фак­торы, влияющие на занятость насе­ления в административных районах Шеки-Зага­та­льского экономического района, были проведены анализы соот­вет­ствующих показателей, выяснены внутрирегионные различия и пре­иму­щес­тва, выяв­лены сущес­тву­ю­щие недостатки. Ис­сле­до­ваны гео­графические осо­бенности и уровень зан­я­тости на­се­ления в высо­ко­горных зонах, в пер­вую очередь бы­ли рассмотрены многие проблемы, иг­ра­ющие важ­ную роль в соци­ально –экономичес­кой жизни. На основе ста­тис­тических данных анализ  пробам пути ра­ци­о­нального ис­поль­зования тру­до­вого потенци­а­ла, а также соци­ально-экономические и экогеогра­фи­чес­кие показа­тели, влияющих на занятость насе­ле­ния. Был про­ве­ден анализ, разработаны предло­же­ния и рекомен­да­ции по обеспечению устойчивого развития региона.

Ключевые слова: занятость, экогеографические факторы, уровень безработицы, миграция, горные экосистемы

 

ЛИТЕРАТУРА

1. Azərbaycanın regionları-2018, Bakı, DSK, 2019, 768 s.
2. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya­alınma materialları. XIII c. Bakı, 2010. 722 s.
3. Azərbaycanın əhalisi-2018, Bakı: DSK, 2019, 134 s.
4. Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı” Bakı şəhəri, 27 fevral 2014-cü il, № 118.
5. Azərbaycan Respublikasının regional coğrafi problemləri. Şəki Rayonu. 1999.112 s.
6. Azərbaycan Respublikasının regional coğrafi problemləri. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu. 2003. 190 s.
7. Azərbaycan Respublikasında demoqrafik in­kişaf: “Əhali məskunlaşmasının perspektivləri və re­gio­nal problemləri” mövzusunda elmi konfransın mate­ri­alları. Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyəti, Azərbaycan MEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu, Bakı, 2016. 344 s.
8. Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası. III cild. Regional coğrafiya. Bakı, 2015. 399 s.
9. Alıyev İ.H. “Qloballaşma şəraitində aqrar sa­hənin dayanıqlı inkişafının təmin  olunmasının sosial-iqtisadi problemləri” Bakı, 2008.
10. B.Ə.Budaqov, Eminov Z.N. İ.E.Mər­da­nov. Azərbaycanda yaşayış məntəqələrinin yüksəklik qur­şaqları üzrə yerləşməsi qanunauy­ğun­luqları ∕∕  AMEA xəbərləri, “Yer elmləri” seriyası, 2006, № 3, s.89-97. 
11. Eminov Z.N. Azərbaycanda əhalinin demo­qrafik göstəricilərinin müasir vəziyyəti (Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu). AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun əsər­ləri, II (XII) buraxılış. Bakı: Elm, 2003, s. 127-138.
12. Eminov Z.N. Azərbaycanın əhalisi. Bakı, 2005, 560 s.
13. Eminov Z.N. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunun inkişaf perspektivləri / “Şəki-Zaqatala bölgə­sinin təbii-dağıdıcı hadisələri və regionun inkişafının ekocoğrafi problemləri” konfransının materialları. Şəki: 2005, s. 79-82.
14. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunda əhali məskunlaşması və demoqrafik inkişaf problemləri. AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu “Avropa”, Bakı, 2016, 184 s.
15. İmrani Z.T., Zeynalova K.Z. Azərbaycanda tə­sərrüfatın ərazi təşkilinin iqtisadi-coğrafi xüsusiyyətləri. Bakı: Nafta -Press, 2014, s. 232.
16. Kərimov R.N. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi ra­yo­nunda kənd məskunlaşmasının tədqiqi. “Coğrafya və təbii resurslar” jurnalı, Bakı, 2015. № 1, s. 91-95.

 

Принята к публикации: 30 августа 2020

Скачать статью

 

[:en]

A.Ch.Ismayilova

Abstract. In connection with the study of socio-eco­nomic factors affecting the employment of both indi­vi­dual administrative units and the entire Sheki-Zagatala region, analyzes of the relevant indicators were carried out, intra-regional differences and advantages were cla­ri­fied, and existing disadvantages were identified. The geographical features and the level of employment in high mountain areas were studied, and first of all, many problems that played an important role in socio-eco­no­mic life were considered. Based on the latest statistics on the rational use of the existing labour potential, as well as socio-economic and eco-geographical indicators that affect the population’s employment, an analysis was made of the clarification of the corresponding problems in this direction. After identifying these problems and ways to solve them, the necessary proposals were made and useful recommendations were given.

Keywords: employment, environmental and geo­graphic factors, unemployment rate, migration, mo­un­tain ecosystems.

 

REFERENCES

1. Azərbaycanın regionları-2018, Bakı, DSK, 2019, 768 s.
2. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya­alınma materialları. XIII c. Bakı, 2010. 722 s.
3. Azərbaycanın əhalisi-2018, Bakı: DSK, 2019, 134 s.
4. Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı” Bakı şəhəri, 27 fevral 2014-cü il, № 118.
5. Azərbaycan Respublikasının regional coğrafi problemləri. Şəki Rayonu. 1999.112 s.
6. Azərbaycan Respublikasının regional coğrafi problemləri. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu. 2003. 190 s.
7. Azərbaycan Respublikasında demoqrafik in­kişaf: “Əhali məskunlaşmasının perspektivləri və re­gio­nal problemləri” mövzusunda elmi konfransın mate­ri­alları. Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyəti, Azərbaycan MEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu, Bakı, 2016. 344 s.
8. Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası. III cild. Regional coğrafiya. Bakı, 2015. 399 s.
9. Alıyev İ.H. “Qloballaşma şəraitində aqrar sa­hənin dayanıqlı inkişafının təmin  olunmasının sosial-iqtisadi problemləri” Bakı, 2008.
10. B.Ə.Budaqov, Eminov Z.N. İ.E.Mər­da­nov. Azərbaycanda yaşayış məntəqələrinin yüksəklik qur­şaqları üzrə yerləşməsi qanunauy­ğun­luqları ∕∕  AMEA xəbərləri, “Yer elmləri” seriyası, 2006, № 3, s.89-97. 
11. Eminov Z.N. Azərbaycanda əhalinin demo­qrafik göstəricilərinin müasir vəziyyəti (Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu). AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun əsər­ləri, II (XII) buraxılış. Bakı: Elm, 2003, s. 127-138.
12. Eminov Z.N. Azərbaycanın əhalisi. Bakı, 2005, 560 s.
13. Eminov Z.N. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunun inkişaf perspektivləri / “Şəki-Zaqatala bölgə­sinin təbii-dağıdıcı hadisələri və regionun inkişafının ekocoğrafi problemləri” konfransının materialları. Şəki: 2005, s. 79-82.
14. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunda əhali məskunlaşması və demoqrafik inkişaf problemləri. AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu “Avropa”, Bakı, 2016, 184 s.
15. İmrani Z.T., Zeynalova K.Z. Azərbaycanda tə­sərrüfatın ərazi təşkilinin iqtisadi-coğrafi xüsusiyyətləri. Bakı: Nafta -Press, 2014, s. 232.
16. Kərimov R.N. Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi ra­yo­nunda kənd məskunlaşmasının tədqiqi. “Coğrafya və təbii resurslar” jurnalı, Bakı, 2015. № 1, s. 91-95.

 

Publication Date: August 30, 2020

Download the article

[:]