[:az]NEFTLƏ ÇİRKLƏNMİŞ TORPAQLARIN PEYK TƏSVİRLƏRİ VƏ GEOİNFORMASİYA TEXNOLOGİYALARI ƏSASINDA TƏDQİQİ[:ru]ИССЛЕДОВАНИЕ НЕФТЕЗАГРЯЗНЕННЫХ ПОЧВ НА ОСНОВЕ СПУТНИКОВЫХ ИЗОБРАЖЕНИЙ И ГЕОИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ[:en]INVESTIGATİON OF OIL-CONTAMINATED SOİLS USİNG SATELLITE IMAGES AND GEOINFORMATION TECHNOLOGIES[:]

[:az]

 

A.İ.İsmayılov, Ə.Y.Yaşar, F.M.Feyziyev

AMEA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu, AZ1073, Bakı ş., M.Arif  5

fikrat.fm@gmail.com

X ü l a s ə

Məqalədə Abşeron yarımadasında neft və neft tullantıları ilə çirklənmiş ərazilərin monitorinqinin aparılması və qiymətləndirilməsi prosesində peyk verilənlərindən və geoinformasiya texnologiyalarından istifadə imkanları nə­zərdən keçirilmişdir. Tədqiqat obyektinin neft və neft tullantıları ilə çirk­lən­miş ərazilərinin həm rekultivasiyadan əvvəl, həm də sonrakı vəziyyətinin spektral xüsusiyyətləri təhlil edilmişdir. Spektral xüsusiyyətlər Sentinel-2 peykinin mavi, yaşıl, qırmızı və yaxın infraqırmızı spektrlərində alınmış təs­virləri üzərində öyrənilmişdir. Peyk təsvirlərinin sinifləndirilməsi 3 qrupda aparılmışdır: <0-su hövzələri, 0-0.14 neftlə çirklənmiş  və >0.14 rekultivasiya olunmuş və ya çirklənməmiş ərazilər.  Bu göstəricilər əsasında neftlə çirk­lən­miş və rekultivasiya olunmuş ərazilərin areallarını müəyyən etməyə imkanı yaranır. Neft və neft tullantıları ilə çirklənmiş ərazinin spektral xüsu­siy­yət­lərininin Məsafədən Zondlama və CİS texnologiyaları əsasında tədqiqi nəti­cəsində, torpaq örtüyünün çirklənmə areallarının qiymətləndirilməsi, mo­nito­rinqi və xəritələşdirilməsinin daha üstün və mütərəqqi yolları təklif olun­muş­dur.

Açar sözlər: torpaq, neftlə çirklənmə, məsafədən zondlama, Sentinel-2, spektral əksetmə, CİS

ƏDƏBIYYAT

1. Azәrbaycan Respublikası Dövlәt Neft Şirkәti. Ekoloji siyasәt: Neft firavanlıqdırsa tәbiәt hәyatın özü­dür. Bakı: 2008, 40 s
2. İsmayılov A.İ., İsmatova X.R., Abdullayev X.İ., Yaşar Ə. Multispektral kosmik təsvirlərin emalı əsa­sın­da şorlaşmış torpaqların müəyyən edilməsi üçün müx­tə­lif indekslərin hesablanması. AMEA Coğrafiya ins­titu­tu, Coğrafiya və təbii resurslar, №1, 2017(5), ss.118-122
3. İsmayılov A.İ., İsmatova X.R., Abdullayev X.İ., Yaşar Ə. Torpaqların şorlaşma vəziyyətinin tədqiqində məsafədən zondlama üsulundan istifadənin bəzi aspekt­ləri. Proceedings of Research Institute of Crop Hus­bandry of Agrarian Science and Informational Advisory Centre, XXVIII volume, (2017), p.376-380
4. Məmmədov Ə.Y., Süleymanov T.İ. Coğrafi İnfor­masiya Sistemləri və kosmik şəkillər əsasında Abşeron yarımadası göllərinin ekoloji vəziyyətinin qiy­mətlən­di­rilməsi. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Xə­bərləri, №1 (14), cild 14, 2011, s.9-14
5. Süleymanov T.İ., Ə. Yaşar. Multispektral kosmik təsvirlər əsasında Abşeron yarımadasının tikintialtı və boş torpaq sahələrinin xəritələşdirilməsi. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Xəbərləri, №4 (19), cild 19, 2016, s.27-32
6. Ismayilov A., Yashar A. Composition of the digi­tal salinity maps of soils using from the Geographical Information Systems. İnt. Sci. Conf. on Applied Scien­ces,, “Spatial Data Processing, Modelling, Analysing and Management for Knowledge-Based Systems”2016, Antalya/TURKEY, p.23-26
7. Atu, J. E., Offiong Raphael Ayama, and E. I. Eja. “Urban sprawl effects on biodiversity in peripheral agri­cultural Lands in Calabar, Nigeria.” Journal of Envi­ron­ment and Earth Science 3, no. 7 (2013): 219-231.
8. Zhang, Y., Y. Li, and Lin H..“Oil-spill pollution remote sensing by synthetic aperture radar,” In Ad­van­ced Geoscience Remote Sensing, 2014, Chapter 2: 27–50.

 

Çapa qəbul olunub: 01 mart 2021

Məqaləni yüklə

 

[:ru]

А.И.Исмаилов, А. Яшар Ф.М. Фейзиeв

fikrat.fm@gmail.com

Аннотация. В статье рассматриваются вопросы ис­пользования данных ДЗЗ и геоинформационных техноло­гий в процессе мониторинга и оценки территорий, заг­ряз­ненных нефтью и нефтяными отходами на Абшеронском полуострове. Были проанализированы спектральные ха­рактеристики состояния исследуемой территории, как до, так и после рекультивационных мероприятий. Спек­траль­ные характеристики изучались на изображениях, полу­чен­ных со спутника Sentinel-2 в синем, зеленом, красном и ближнем инфракрасном спектрах. Спутниковые данные были классифицированы по 3–м группам: <0 водные объ­екты, 0-0,14 нефтезагрязненные и >0,14 рекульти­ри­ро­ванные или незагрязненные ареалы. В результате про­ве­денного сравнительного анализа спектральных харак­те­ристик с использованием геоинформационных тех­но­ло­гий, были предложены современные способы оценки, мо­ниторинга и картографирования нефтезагрязненных зе­мель.

Ключевые слова: почва, нефтяное загрязнение, дис­танционное зондирование, Sentinel-2, спектральное отра­жение, ГИС.

 

ЛИТЕРАТУРА

1. Azәrbaycan Respublikası Dövlәt Neft Şirkәti. Ekoloji siyasәt: Neft firavanlıqdırsa tәbiәt hәyatın özü­dür. Bakı: 2008, 40 s
2. İsmayılov A.İ., İsmatova X.R., Abdullayev X.İ., Yaşar Ə. Multispektral kosmik təsvirlərin emalı əsa­sın­da şorlaşmış torpaqların müəyyən edilməsi üçün müx­tə­lif indekslərin hesablanması. AMEA Coğrafiya ins­titu­tu, Coğrafiya və təbii resurslar, №1, 2017(5), ss.118-122
3. İsmayılov A.İ., İsmatova X.R., Abdullayev X.İ., Yaşar Ə. Torpaqların şorlaşma vəziyyətinin tədqiqində məsafədən zondlama üsulundan istifadənin bəzi aspekt­ləri. Proceedings of Research Institute of Crop Hus­bandry of Agrarian Science and Informational Advisory Centre, XXVIII volume, (2017), p.376-380
4. Məmmədov Ə.Y., Süleymanov T.İ. Coğrafi İnfor­masiya Sistemləri və kosmik şəkillər əsasında Abşeron yarımadası göllərinin ekoloji vəziyyətinin qiy­mətlən­di­rilməsi. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Xə­bərləri, №1 (14), cild 14, 2011, s.9-14
5. Süleymanov T.İ., Ə. Yaşar. Multispektral kosmik təsvirlər əsasında Abşeron yarımadasının tikintialtı və boş torpaq sahələrinin xəritələşdirilməsi. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Xəbərləri, №4 (19), cild 19, 2016, s.27-32
6. Ismayilov A., Yashar A. Composition of the digi­tal salinity maps of soils using from the Geographical Information Systems. İnt. Sci. Conf. on Applied Scien­ces,, “Spatial Data Processing, Modelling, Analysing and Management for Knowledge-Based Systems”2016, Antalya/TURKEY, p.23-26
7. Atu, J. E., Offiong Raphael Ayama, and E. I. Eja. “Urban sprawl effects on biodiversity in peripheral agri­cultural Lands in Calabar, Nigeria.” Journal of Envi­ron­ment and Earth Science 3, no. 7 (2013): 219-231.
8. Zhang, Y., Y. Li, and Lin H..“Oil-spill pollution remote sensing by synthetic aperture radar,” In Ad­van­ced Geoscience Remote Sensing, 2014, Chapter 2: 27–50.

 

Принята к публикации: 1 марта 2021 г.

Скачать статью

 

[:en]

A.I.Ismayılov, A.Y.Yashar, F.M.Feyziyev

fikrat.fm@gmail.com

Abstract. The article considers the possibilities of using re­mote sensing data and geoinformation tech­no­logies in the process of monitoring and evaluation of oil-contaminated soils in the Absheron peninsula. Spectral properties were studied in images taken from the Sen­tinel-2 satellite in the blue, green, red and near-infrared spectra. The classification of remote sensing images we­re separated into 3 groups: < 0 water areas; 0-0.14 pol­luted and >0.14 recultivated or non-polluted areas. As a result of the study of the spectral characteristics of con­taminated soils on the basis of remote sensing and GIS were estimated that used method is a suitable way of as­sessing, mo­nitoring and mapping of oil-polluted soils. The high per­for­mance of the RS is promising and ef­fec­tive for identifying the oil-contaminated soils in the area of study.

 

Keywords:  soil, oil-polluted, remote sensing, Sen­tinel-2, spectral reflectance, GIS

REFERENCES

1. Azәrbaycan Respublikası Dövlәt Neft Şirkәti. Ekoloji siyasәt: Neft firavanlıqdırsa tәbiәt hәyatın özü­dür. Bakı: 2008, 40 s
2. İsmayılov A.İ., İsmatova X.R., Abdullayev X.İ., Yaşar Ə. Multispektral kosmik təsvirlərin emalı əsa­sın­da şorlaşmış torpaqların müəyyən edilməsi üçün müx­tə­lif indekslərin hesablanması. AMEA Coğrafiya ins­titu­tu, Coğrafiya və təbii resurslar, №1, 2017(5), ss.118-122
3. İsmayılov A.İ., İsmatova X.R., Abdullayev X.İ., Yaşar Ə. Torpaqların şorlaşma vəziyyətinin tədqiqində məsafədən zondlama üsulundan istifadənin bəzi aspekt­ləri. Proceedings of Research Institute of Crop Hus­bandry of Agrarian Science and Informational Advisory Centre, XXVIII volume, (2017), p.376-380
4. Məmmədov Ə.Y., Süleymanov T.İ. Coğrafi İnfor­masiya Sistemləri və kosmik şəkillər əsasında Abşeron yarımadası göllərinin ekoloji vəziyyətinin qiy­mətlən­di­rilməsi. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Xə­bərləri, №1 (14), cild 14, 2011, s.9-14
5. Süleymanov T.İ., Ə. Yaşar. Multispektral kosmik təsvirlər əsasında Abşeron yarımadasının tikintialtı və boş torpaq sahələrinin xəritələşdirilməsi. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyinin Xəbərləri, №4 (19), cild 19, 2016, s.27-32
6. Ismayilov A., Yashar A. Composition of the digi­tal salinity maps of soils using from the Geographical Information Systems. İnt. Sci. Conf. on Applied Scien­ces,, “Spatial Data Processing, Modelling, Analysing and Management for Knowledge-Based Systems”2016, Antalya/TURKEY, p.23-26
7. Atu, J. E., Offiong Raphael Ayama, and E. I. Eja. “Urban sprawl effects on biodiversity in peripheral agri­cultural Lands in Calabar, Nigeria.” Journal of Envi­ron­ment and Earth Science 3, no. 7 (2013): 219-231.
8. Zhang, Y., Y. Li, and Lin H..“Oil-spill pollution remote sensing by synthetic aperture radar,” In Ad­van­ced Geoscience Remote Sensing, 2014, Chapter 2: 27–50.

 

Publication Date: March 1, 2021

Download the article

 

[:]