ŞIRVAN DÜZÜ AQROLANDŞAFTLARININ GEOKIMYƏVİ ŞƏRAİTİNİN İNSAN SAĞLAMLIĞINA TƏSİRİ VƏ ONLARIN YAXŞILAŞDIRILMASI YOLLARI
Q.İ.Rüstəmov, A.N.İsayev
AMEA akad. H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu
AZ 1143, Bakı ş., H.Cavid pr., 115
qalib.rustamov@mail.ru, aqilisayev@mail.ru
Xülasə. Şirvan düzü aqrolandşaftlarında 2012-2015-ci illərdə aparılan elmi tədqiqat işləri nəticəsində ərazidə yayılan makro və mikro-elementlərin miqrasiya və konsentrasiyasının qanunauyğunluqları öyrənilmişdir. Məqalədə Şirvan düzü aqrolandşaftlarının geokimyəvi xüsusiyyətləri, mövcud geokimyəvi şəraitin bu aqrolandşaftlardakı canlıların − bitkilərin, heyvanların, xüsusən də insanların sağlamlığına təsiri və ərazi üçün səciyyəvi olan xəstəliklərin yayılma arealları araşdırılaraq konkret elmi dəlillərə əsaslanan tövsiyə xarakterli təkliflər verilir. İlk dəfə olaraq tədqiqat ərazisi üçün Coğrafi İnformasiya Sistemləri (ArcGİS) kompüter proqramından istifadə edilməklə ortamiqyaslı “Şirvan düzü aqrolandşaftlarının geokimyəvi xəritəsi” tərtib edilmişdir.
ƏDƏBİYYAT
- Abbasov V.M., Əliyeva R.Ə., Səlimova N.Ə., Abbasov M.M., Abbasov Ə.İ., Əsgərov , Abbasov Ş.M. “Ekoloji kimya” Bakı, «Bakı» nəşriyyatı, 2003-cü il, 208 s.
- Azərbaycan Respublikasının “Milli Atlas”ı , Bakı, 2014 .səh. 281-282.s.
- Babayev M.P., İsayeva F.H., Cəfərova S.F. “Suvarılan torpaqların münbitliyinin bərpası və qorunub saxlanılması”. BAKI – «ELM» – 2010 , s-59.
- İsmayılov M.C. “Kür Araz ovalığı landşaftlarının ekologiyası”. Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin əsərləri Bakı, 2003, s.65-70.
- Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M.Y., Məmmədova S.Z. “Aqroekologiya”, Bakı, Elm – 2010, s 207-209, 256-258, 356-360.
- Nağıyev P.Y., İsmətova X.R. və b. “Kosmik təsvirlərin təhlili əsasında Kür-Araz düzənliyində kənd təsərrüfatı sahələrinin öyrənilməsi”. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi, 2006, №3-4, IX cild.
- Salmanov M.A., İsmayılov N.M., Cəfərov Ə.M. “Praktiki aqrobioekologiya”. BAKI – Elm -2013, (286 s) s.61-63, s.66-67.
- Şəkuri Bəhruz. “Azərbaycan torpaqlarının geokimyəvi xüsusiyyətləri”. Bakı, Elm, 2011, s 18-24, 158-160.
- Перельман А.И. Геохимия. Москва, 1989.