MƏHSULDAR QATDA (SURAXANI LAY DƏSTƏSİ) GİL MİNERALLARI VƏ ONLARIN PALEOİQLİMDƏ ƏHƏMİYYƏTİ

Y.N.Tagiyeva, Z.N.Cavadzadə, E.Ə.Abdullayev

Xülasə. Gil mineralları paleoiqlimin əhəmiyyətli göstəricisi kimi çıxış edə bilər. Yalnız  heç  bir diagenetik dəyişik­liyə məruz qalmayan gətirilmə gil minerallarının  iqlim tərəfindən nə­zarət olunan paleoaşınmanın bərpasında istifadə edilməsi mümkündür. Nəticələr göstərir ki, Su­raxanı lay dəstəsinin sü­xurları (məhsuldar qatın üst şö­bəsi) yüksək miqdarda illitlə  xarakterizə olunur. Bu göstərir ki, mənbədə, yəni Rus platformasında pale­o­iq­lim arid olmuşdur. Amma 1-2.1 m dərinlik intervalın­da­kı yüksək miqdarda smektit göstərir ki, bu dövrdə Rus platfor­ma­sında iqlim nisbətən humid olmuşdur.

Ədəbiyyat

1. Ağayev, A.A., Çökmə proceslərin geokimyası. Adil oğlu, Baku. 136 s.
2. Алиева Э.Г., Алиев Ч.C., Гусейнов Д.А., Ба­баев Ш.А., Мамедов Р. M. 2008. Условия седи­мен­та­ции отложений нижнего отдела продуктивной тол­щи и их естественная радиоактивность. Страти­гра­фия и седиментология нефтегазоносных бассейнов, № 2, с. 91-110.
3. Abdullayev, E and Leroy, S. A.G. 2016. Leroy Provenance of clay minerals in the sediments from the Pliocene Productive Series, western South Caspian Basin. Marine and Petroleum Geology 73, 2016, p. 517-527.
4. Biscaye, P.E., Distinction between kaolinite and chlorite in recent sediments by X-ray diffraction. American Mineralogist 49, 1964, 1281–1289.
5. Biscaye, P.E., 1965. Mineralogy and sedimen­tation of recent deep sea clay in the Atlantic Ocean and adjacent seas and oceans. Geological Society of Ame­rica, Bulletin, 76, 803–832.
6. Chamley, H., 1989. Clay sedimentology. Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg, New York, 623 p.
7. Esquevin, J., 1969. Influence of chemical com­position of the clay on the crystallinity. Bulletin des Centres de Recherches de Pau-Societe Nationale des Petroles d’ Aquitaine 3, p. 147-154.
8. Fagel, N., 2007 Clay minerals, deep circulation and climate. Development in Marine Geology 1, p. 139-176.
9. Forte, A.M., Cowgill, E., 2013. Late Cenozoic baselevel variations of the Caspian Sea: A review of its history and proposed driving mechanisms. Palaeo­ge­ography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 386, p. 392-407.
10. Franke, D., Ehrmann, W., 2010. Neogene clay mineral assemblages in the AND-2A drill core (Mc Murdo Sound, Antarctica) and their implications for en­vironmental change. Palaeogeography, Palaeocli­ma­to­logy, Palaeoecology 286, p. 55-65.
11. Gradusov, B.P., 1974. A tentative study of clay mineral distribution in soils of the world. Geoderma 12, p. 49-55.
12. Hinds, D.J., Aliyeva, E., Allen, M.B., Davies, C.E., Kroonenberg, S.B., Simmons, M.D., Vincent, S.J., 2004. Sedimentation in a discharge dominated fluvial-lacustrine system: the Neogene Productive Series of the South Caspian Basin, Azerbaijan. Marine and Petroleum Geology 21, p. 613–638.
13. Meyers, P.A., Lallier-Verges, E., 1999. La­cus­trine sedimentary organic matter records of Late Qua­ter­nary paleoclimates. Journal of Paleolimnology 21, p. 345–372.
14. Pettijohn, F.J., Potter, P.E., Siever, R., 1987. Sand and sandstone. Springer, Berlin. 552 p.
15. Singer, A., 1984. The paleoclimatic in­ter­pre­ta­tion of clay minerals in sediment a review. Earth-Sci­ence Reviews 21, p. 251-293.
16. Singer, A., 1980. The paleoclimatic inter­preta­tion of clay minerals in soils and weathering profiles. Earth-Science Reviews 15, p. 303-326.
17. Thiry, M., 2000. Palaeoclimatic interpretation of clay minerals in marine deposits: an outlook from the continental origin. Earth-Science Reviews. 49, p. 201-221.
18. Tyson, R.V., Sedimentary organic matter. Chapman and Hall, Oxford, 1995, 615 p.
19. Vincent, S.J., Davies, C.E., Richards, K., Ali­yeva, E., 2010. Contrasting Pliocene fluvial depositional systems within the rapidly subsiding South Caspian Ba­sin; a case study of the Palaeo-Volga and Palaeo-Kura river systems in the Surakhany Suite, Upper Productive Series, onshore Azerbaijan. Marine and Petroleum Ge­ology 27, p. 2079-2106.
20. Wang, X., Zhang, Y., Chen, R., 2010. Distribu­tion and partitioning of polycyclic aromatic hydro­car­bons (PAHs) in different size fractions in sediment from Boston Harbor, United States. Marine Pollution Bulletin 42, p. 1113-1149.
21. Weaver, C.E., 1989. Clays, Muds, and Shales. Elsevier, Amsterdam, 818 p.

Məqaləni yüklə